Amerikan ve Suudi yetkililer anlaşmanın "barışçıl nükleer" amaçlı olduğunu ileri sürdü, iki ülke arasında onlarca yıllık stratejik bir işbirliğini kapsadığını açıkladı. Uranyum zenginleştirme tesisi kuracak olan Amerikan şirketleri milyarlarca dolar kazanacak.

ATOM BOMBASI YAPABİLİR

Uranyum zenginleştirme atom bombasına ve nükleer silah yapımına giden yolun başlangıcı. Uranyum, elektrik santrallerinde yakıt olarak kullanılabildiği gibi nükleer bomba yapımında da kullanılabiliyor. Uzmanlar bunun ABD açısından bir ilk olacağını ve zaten istikrarsız olan bir bölgede gelecekte nükleer silahların yayılması riskini doğurabileceğini söylüyor.

ABD’nin Ortadoğu’daki en yakın müttefiki İsrail de planın nihayetinde Suudi Arabistan’ın nükleer silah geliştirmesine imkân verebileceği yönünde endişeli. Anlaşma, Suudi Arabistan için önemli bir zafer anlamına geliyor ve Ortadoğu’daki güç dengelerini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. Nükleer meselesi, aylar süren ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmanın merkezinde yer aldı.

İKİYÜZLÜLÜĞE SERT TEPKİ

Massachusetts Demokrat Senatörü Edward Markey, Rubio ve Trump’ı kınayan bir açıklama yayımladı ve "ikiyüzlülüklerinin ancak pervasızlıklarıyla yarışabileceğini" söyledi. Markey, "İran’ın nükleer bomba geliştirmesini önleme gerekçesiyle İran’a karşı savaş başlatırken saldırgan ve otoriter bir ülke olan Suudi Arabistan’ın nükleer silah teknolojileri geliştirmesine izin veriyorlar" dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Suudi Arabistan’ın gelecekte nükleer silah geliştirme kapasitesine sahip olabileceği yönündeki eleştirilere karşı çıktı. Rubio, Filipinler’deki konuşmasında, "ABD, dünyanın herhangi bir ülkesiyle nükleer silahların yayılması riskine yol açacak bir anlaşma yapmayacaktır" dedi.

ANLAŞMAYA KARŞILIK İSRAİL

Suudi Arabistan yıllardır bu anlaşma için bastırıyordu, ancak Washington, Riyad’ın İsrail’i tanıması ve diplomatik ilişkileri normalleştirmesini şart koşuyordu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise ABD Başkanı Donald Trump’ın sivil nükleer anlaşmasını Suudi Arabistan’ın İsrail’le normalleşmesi şartına bağlamasını memnuniyetle karşıladığını belirtti. Washington’ın meseleyi ağırdan almasına karşı Suudilerin Rusya ve Çin ile temasa geçtiği bunun üzerine Trump’ın fırsatı kaçırmak istemediği ve anlaşmayı onayladığı da iddialar arasında. ABD Başkanı Donald Trump’ın, Suudi Veliaht Prens Muhammed bin Selman’dan İsrail’i diplomatik olarak tanımasını talep etmekten vazgeçtiği iddia edilirken aksi de dillendiriliyor.

Anlaşma şimdi Kongre’nin incelemesine sunulacak. Uzun süredir İran misilleme saldırılarının hedefi olan Suudi Arabistan birçok ABD üssüne ev sahipliği yapıyor.

ABD Enerji Bakanlığı, işbirliği anlaşmasının yanı sıra bir ikili güvence anlaşmasının da imzalandığını belirtti. Açıklamada, bu iki anlaşmanın birlikte onlarca yıl sürecek ve milyarlarca dolarlık bir ortaklığın hukuki temelini oluşturacağı kaydedildi. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, "Bu anlaşmalar dünyanın en iyi nükleer teknolojisine ve yine burada, ABD’de geliştirilmiş en iyi bilim insanlarına dayanırken nükleer güvenlik ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesine ilişkin en yüksek standartları koruduğundan emin olabilirsiniz" dedi.

Suudi hükümeti anlaşmanın "iki ülke arasındaki enerji sektöründeki mevcut işbirliğinin bir uzantısını temsil ettiğini" söyledi ve bunun Suudi liderin Kasım 2025’te Washington’u ziyaret etmesinin ardından geldiğini belirtti.

SAVAŞ NEDENİYDİ

ABD ve İsrail uzun yıllardır “nükleer silah” yapacak iddiasıyla İran’ı hedef tahtasına oturtmuştu. Son bir yılda açılan ve halen süren savaşın en büyük bahanesi de “nükleer program”dı. İki ülke son olarak 28 Şubat’ta İran’a saldırmalarının nedenlerinden birinin İran’ın hiçbir zaman nükleer silah geliştirememesini sağlamak olduğunu söylüyor. Tahran ise böyle bir planı olmadığını ifade ediyor.

Suudi Arabistan’ın fiili yöneticisi Veliaht Prens Muhammed bin Selman (MbS), 2018’de CBS News’e verdiği röportajda ülkesinin nükleer silah edinmeyi planlamadığını söyledi ancak “İran nükleer bomba geliştirirse, hiç şüphesiz biz de mümkün olan en kısa sürede aynı yolu izleriz” dedi. İran’a savaş açan Suudi Arabistan’ı nükleer sahibi yapacak olan ABD ve İsrail’in yanı sıra dünya üzerinde Çin, Fransa, İngiltere, Rusya, Pakistan, Kuzey Kore ve Hindistan nükleer silah sahibi. İsrail atom bombası ve nükleer silah sahibi olduğunu resmen kabul etmiş değil.

KARANLIK YAŞANACAK

22 Temmuz 2028 tarihinde saat 16.17'de Ay’ın, Güneş'in önünden geçerek Yeni Zelanda'nın güneyinde yaklaşık 100 kilometre genişliğinde bir gölge şeridi oluşturması bekleniyor. Queenstown'dan Dunedin'e kadar uzanan bu hat üzerindeki bölgeler, 2 dakika 51 saniye boyunca gündüz vakti karanlığa bürünecek.

Yoğun ilgi nedeniyle kentteki konaklama tesisleri de iki yıl sonrası için rezervasyon almaya başladı. Ücretsiz güneş tutulması gözlüğünün de yer aldığı özel konaklama paketleri sunan Dunedin Leisure Lodge'un tutulma dönemine yönelik rezervasyonları şimdiden tamamen doldu.

İNSANLAR İLK KEZ İZLEYECEK

Tūhura Otago Müzesi Direktörü ve astronom Dr. Ian Griffin, Dunedin'den görülebilen son güneş tutulmasının 1163 yılında gerçekleştiğini belirterek, "Bu olay, insanların Yeni Zelanda'ya yerleşmesinden önce yaşandı. Dolayısıyla tutulmayı bu bölgeden izleyecek ilk insanlar biz olacağız. Bu gerçekten çok heyecan verici." dedi.

Griffin, bunun aynı zamanda 1965 yılından bu yana Yeni Zelanda'nın herhangi bir noktasından izlenebilecek ilk tam güneş tutulması olacağını vurgulayarak, "Hava açık olursa, o yaklaşık üç dakikalık karanlık herkes için unutulmaz bir deneyim olacak." ifadelerini kullandı.

130 bin nüfuslu Dunedin'e tutulma için yaklaşık 35 bin ziyaretçinin gelmesi beklenirken, kentte iki yıllık geri sayım da resmen başladı. Güneş tutulmasına uzun yıllardır hazırlık yaptığını söyleyen Griffin ise, "Evimi yıllar önce, tutulmayı en iyi izleyebileceğim noktada olduğu için satın aldım." diye konuştu.

3 ÜLKEDE ABD ÜSLERİ HEDEF ALINDI

İran ordusu, Kuveyt'te ABD güçlerinin kullandığı Ali Al Salem Hava Üssü'ne füze saldırısı düzenlediğini, mühimmat deposunu imha ettiğini ve ABD askerleri arasında kayıplara yol açtığını açıkladı. Açıklamada ayrıca Camp Udairi'deki askeri teçhizat depoları ile Camp Doha ve Camp Arifjan'daki ABD tesislerinin de İHA'larla hedef alındığı belirtildi. Kuveyt ordusu ise hava savunma sistemlerinin İran'a ait füze ve İHA'ları önlediğini duyurdu.

İran ayrıca Bahreyn'deki Şeyh İsa Hava Üssü ile ABD'ye ait bazı tesisleri, yakıt depolarını ve ülkedeki Amazon veri merkezini hedef aldığını belirtti. Ancak Bahreyn yönetimi ve Amazon, ise veri merkezine ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. Bahreyn Savunma Kuvvetleri ise İran'a ait çok sayıda hava unsurunun engellendiğini açıkladı.

Ürdün'de de İran'ın Muwaffaq Salti (El Azrak) Hava Üssü'ne ve üs içerisindeki bakım ile konaklama tesislerine İHA saldırısı düzenlediği ifade edildi. Ürdün ordusu ise hava sahasına giren yedi füze ile altı İHA'nın düşürüldüğünü, saldırılarda can kaybı veya yaralanma yaşanmadığını bildirdi.

ERBİL'DE UÇUŞLAR DURDURULDU

IKBY’nin başkenti Erbil’de ise düzenlenen İHA saldırısının ardından Erbil Uluslararası Havalimanı yakınlarına bir İHA düştü. Güvenlik kaynaklarına göre uçuşlar tedbir amacıyla kısa süreliğine durdurulurken, daha sonra yeniden başlatıldı. İlk belirlemelere göre olayda can kaybı yaşanmadı.

CAN KAYIPLARI VAR

Öte yandan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) sabah saatlerinde İran'a yönelik hava saldırılarının 13'üncü gece tamamlandığını açıkladı. İran basınına göre Ahvaz, Hürremabad, Bender Abbas, Cask ve Keşm Adası'nda patlamalar meydana geldi. Ahvaz yakınındaki bir ABD füze saldırısında dört kişinin hayatını kaybettiği, beş kişinin yaralandığı, Hürremabad ve Bender Abbas'taki saldırılarda ise ikişer kişinin yaralandığı bildirildi. İran'ın Batı Azerbaycan eyaletindeki Piranşehr kentinin de sabah saatlerinde ABD saldırısının hedefi olduğu açıklandı.