Temmuz 2024'ten bu yana Avrupa Birliği'nde satılan tüm yeni otomobillerde Akıllı Hız Desteği (ISA) bulunması zorunlu. Kamera, uydu navigasyonu (GPS) ve dijital haritalardan yararlanan sistem, hız sınırını algılayarak sürücüyü uyarıyor, bazı araçlarda gaz pedalına direnç uyguluyor veya motor gücünü azaltıyor. Ancak sürücüler sistemi iptal edebiliyor.

Gündeme gelen yeni tartışma ise araçların belirli bölgelerde hız sınırının üzerine çıkmasını yazılım yoluyla tamamen engellemesi. Teknoloji buna büyük ölçüde hazır olsa da Avrupa Komisyonu tarafından açıklanmış bağlayıcı bir düzenleme bulunmuyor.

EN BÜYÜK SORUN HIZ VERİLERİNİN DOĞRULUĞU

Sistemlerin önündeki temel engelin araçların hızını sınırlamak değil, doğru hız sınırını belirlemek olduğu belirtiliyor. Yol çalışmaları, okul saatleri, hava koşulları ve paralel yollar sistemlerin yanlış veri üretmesine yol açabiliyor.

NewMobility'nin aktardığına göre, otomotiv risk analizi şirketi Thatcham Research tarafından yapılan testlerde en düşük performans gösteren aracın güzergâh boyunca yüzde 91,3 doğruluk sağladığı ancak hız sınırı değişikliklerinin yalnızca yüzde 74,3'ünü doğru algıladığı ortaya çıktı. En başarılı otomobilde bile her 10 hız sınırı değişikliğinden yaklaşık biri yanlış tespit edildi.

Aktif hız sınırlama sistemleri şimdilik ağırlıklı olarak kontrollü filolarda kullanılıyor. İngiltere Londra'da otobüslerde denenen sistem, ABD'nin New York şehrinde belediye araçlarının belirlenen hızın üzerine çıkmasını engelliyor.

ARAÇ AYNI ZAMANDA DENETİM ARACINA DÖNÜŞEBİLİR

Sistemin yalnızca uyarı vermek yerine hız ihlallerini otomatik olarak bildirmesi; mahremiyet, sürücünün kimliğinin belirlenmesi, hatalı cezalar ve itiraz hakkı gibi tartışmaları beraberinde getiriyor. Böyle bir uygulamada otomobil, sürüş ve konum verilerini kaydeden hareketli bir denetim aracına dönüşebilir.

Destekleyenler ise düşük hızların kazaları, yakıt tüketimini, emisyonu ve gürültüyü azaltacağını savunuyor. Buna rağmen otomobilin hız sınırını fiziksel olarak uygulaması, birçok ülkede sürücünün kontrol hakkına müdahale olarak görülebilecek siyasi bir tartışma yaratıyor.

RTÜK'ten yapılan açıklamaya göre, kamuoyuyla paylaşılan araştırmada, 15-21 yaş grubundaki gençlerin televizyon, isteğe bağlı yayın platformları, radyo, internet ve sosyal medya kullanım alışkanlıklarının yanı sıra dijital okuryazarlık düzeyleri detaylı şekilde incelendi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) güncel nüfus verileri doğrultusunda belirlenen yaş ve cinsiyet kotalarına uygun şekilde gerçekleştirilen araştırma, İBBS-2 düzeyindeki 26 ilde yaşayan 7 bin 511 genç ile bilgisayar destekli telefon anketi (CATI) yöntemiyle yapıldı.

Araştırma sonuçlarına göre gençlerin yüzde 57,2'sinin dijital okuryazarlık düzeyi yüksek, yüzde 28,9'unun orta ve yüzde 13,9'unun düşük seviyede olduğu belirlendi.

Araştırmada 2022 yılı verileriyle karşılaştırıldığında dijital okuryazarlık düzeyinde dikkat çekici bir artış yaşandığı görüldü.

Buna göre 2022'de dijital okuryazarlık düzeyi düşük olanların oranı yüzde 35,6 iken, 2025'te bu oran yüzde 13,9’a geriledi. Yüksek dijital okuryazarlık düzeyine sahip gençlerin oranı ise yüzde 29,4'ten yüzde 57,2'ye yükseldi.

Araştırmada, 19-21 yaş grubundaki gençlerin yüzde 62,4'ünün yüksek dijital okuryazarlık düzeyine sahip olduğu tespit edilirken, 15-18 yaş grubunda bu oran yüzde 53,4 olarak ölçüldü.

GENÇLERİN YAKLAŞIK YARISININ DİJİTAL AYAK İZİ FARKINDALIĞI YÜKSEK

Araştırma kapsamında gençlerin yalnızca yüzde 42'sinin Word, Excel ve PowerPoint gibi programları etkin şekilde kullanabildiği belirlendi.

Araştırmaya göre gençlerin yaklaşık yarısının dijital ayak izi farkındalığı yüksek olduğu görüldü. Yüzde 55,3'ünün dijital ayak izi farkındalık düzeyi yüksek, yüzde 44,7'sinin ise düşük seviyede bulunduğu belirtildi.

Bulgular, gençlerin önemli bir bölümünün çevrim içi ortamda bıraktıkları dijital izler konusunda daha fazla bilinçlendirilmesi gerektiğine işaret etti.

GENÇLERDE GÜNLÜK ORTALAMA TELEVİZYON İZLEME SÜRESİ 40 DAKİKA

Gençlerin 2022'de günlük ortalama televizyon izleme süresi 1 saat 40 dakika iken, 2025'te bu sürenin günlük ortalama 40 dakikaya gerilediği kaydedildi.

Katılımcıların yüzde 77,4'ü son bir ay içinde televizyon yayını izlediğini belirtirken, yalnızca yüzde 10,1'i televizyonu günlük olarak izlediğini ifade etti.

Kadınların televizyon izleme oranı yüzde 80,4, erkeklerin televizyon izleme oranı ise yüzde 74,5 olarak tespit edildi.

İsteğe bağlı yayın platformlarına yönelimin arttığı kaydedilen araştırmaya göre, son bir ay içinde bu platformları kullandığını belirten gençlerin oranı yüzde 65, günlük kullanım oranı ise yüzde 9,7 oldu.

Araştırmada, 2022'de bu oranın yüzde 40 seviyesinde olduğu dikkate alındığında gençler arasında isteğe bağlı yayın platformlarının kullanımında önemli bir artış yaşandığı ortaya çıktı.

KADINLAR 4 SAAT 37 DAKİKA, ERKEKLER İSE 4 SAAT 50 DAKİKA GÜNLÜK İNTERNET KULLANIYOR

Araştırma sonuçlarına göre gençlerin yüzde 28,8'i son bir ay içinde radyo dinlediğini ifade etti, günlük radyo dinleme oranı yüzde 4,6 olarak belirlendi.

Kadınların günlük ortalama radyo dinleme süresi 33 dakika, erkeklerin ise 44 dakika olarak raporlandı.

Araştırmada gençlerin internet kullanım oranının yüksek seviyelerde olduğu görüldü. Son bir ay içinde internet kullandığını belirtenlerin oranı yüzde 94,4 olarak kayıtlara geçti.

İnterneti günlük kullanma oranı yüzde 78,1 olarak ölçülürken, gençlerin günlük ortalama internet kullanım süresi kadınlarda 4 saat 37 dakika, erkeklerde ise 4 saat 50 dakika olarak belirlendi.

19-21 yaş grubunun günlük ortalama internet kullanım süresi ise 5 saat 10 dakika oldu.

GENÇLERİN GÜNLÜK ORTALAMA SOSYAL MEDYA KULLANIM SÜRESİ 3 SAAT 24 DAKİKA

Araştırmada, gençlerin yapay zeka teknolojilerine yoğun ilgi gösterdiği, son bir ay içinde yapay zeka destekli uygulamaları kullandığını belirtenlerin oranının yüzde 74,9 olduğu görüldü.

Araştırmaya göre sosyal medya kullanım oranının gençler arasında oldukça yüksek seviyede olduğu saptandı. Sosyal medyayı günlük kullananların oranı yüzde 70,8 olurken, son bir ay içinde kullandığını belirtenlerin oranı yüzde 89,2 olarak ölçüldü.

Gençlerin günlük ortalama sosyal medya kullanım süresi 3 saat 24 dakika olarak hesaplandı. Kadınların sosyal medya kullanım süresi günlük ortalama 3 saat 34 dakika, erkeklerde bu süre 3 saat 15 dakika olarak belirlendi.

Araştırmada sosyal medya kullanım amaçlarında ilk sırada yüzde 86,6 ile "gündemi takip etmek" yer aldı. Gençlerin yüzde 52,1'inin markaları takip etmek, yüzde 46,7'sinin ise çevrim içi alışveriş yapmak amacıyla sosyal medyayı kullandığı tespit edildi.

Araştırma kapsamında gençlerin sosyal medya kullanım yaşına ilişkin görüşleri de incelendi. Buna göre, gençlerin yüzde 88,1'i sosyal medya kullanımında yaş sınırı bulunması ve bu yaşın en az 16 olması gerektiğini düşündüğünü belirtti.

GENÇLERİN HABER ALMAK İÇİN EN ÇOK TERCİH ETTİĞİ MECRA SOSYAL MEDYA OLDU

Araştırmada gençlerin haber alma kaynakları da analiz edildi.

Sonuçlara göre, gençlerin haber almak için en çok tercih ettiği mecra yüzde 82,4 ile sosyal medya oldu. Sosyal medyayı yüzde 75,6 ile internet haber siteleri, yüzde 53,7 ile televizyon takip etti.