Nisan 2022'den bu yana Bakırköy Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutulan ve 18'er yıl hapis cezası verilen Mater ile Özerden, İzmir Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'na sevk edildi. Sevkin gerekçesinin açıklanmadığı, aileler ile avukatlara yeterli bilgi verilmediği belirtildi.

Silivri'de görülen İBB davasında tutuklu Melih Gecek, Serdal Taşkın, Necati Özkan ve Fatih Keleş de Marmara Cezaevi'nden yeniden Kandıra'ya gönderildi. Avukatları, tutukluların 16 Ağustos'taki duruşma için kısa süre sonra yeniden Silivri'ye getirilecek olmasına tepki gösterdi.

Avukatlar sevklerin aile görüşlerini ve cezaevindeki düzeni bozduğunu, sık cezaevi değişikliğinin yolculuk ve yeniden yerleşme nedeniyle ağır sonuçlar doğurduğunu söyledi. Tutuklu Beylikdüzü Belediye Başkanı Mehmet Murat Çalık'ın Kandıra'ya sevkine ise cezaevi reviri onay vermedi.

Son örnekler, sevk kararlarında kapasitenin rolü ile bu kararların mahpusların temel hakları üzerindeki etkisini tartışmaya açtı.

Sevklerin boyutu bilinmiyor

Türkiye'de cezaevleri arasındaki sevklerin sayısını, gerekçelerini ve hangi kurumlar arasında gerçekleştirildiğini düzenli gösteren kamuya açık veri bulunmuyor. Bu nedenle son dönemde sevklerde artış olup olmadığını kesin rakamlarla ortaya koymak mümkün değil.

Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) Savunuculuk Koordinatörü Melis Gebeş, buna karşılık son yıllarda ağırlaşan aşırı kalabalıklaşmanın sevkler üzerindeki etkisinin daha görünür hale geldiğini belirtiyor.

Kapasite baskısı iki yönde işliyor. Mahpuslar yoğunluğu dengelemek amacıyla kendi talepleri dışında başka cezaevlerine gönderilebiliyor. Buna karşılık ailesine, avukatına ya da tedavisini sürdürdüğü sağlık kuruluşuna daha yakın bir cezaevine nakledilmek isteyenlerin talepleri, kapasite veya uygun yer bulunmaması gerekçesiyle reddedilebiliyor.

Böylece aşırı kalabalıklaşma hem zorunlu sevklerin hem de talep edilen sevklerin karşılanamamasının önemli nedenlerinden biri hâline geliyor.

Gebeş, temel sorunun yalnızca kapasite olmadığını, sevk kararlarının gerekçelerinin her zaman açık biçimde ortaya konulmadığını söylüyor. Aile bağları, avukata erişim, sağlık durumu ve devam eden tedavi üzerindeki etkilerin de yeterince değerlendirilmediğini belirtiyor

"Kapasiteyi dengeleme ihtiyacı, sevk kararlarında tek başına belirleyici bir gerekçeye dönüşmemeli."

Her sevkte işlemin neden gerekli olduğu, neden belirli bir cezaevinin seçildiği ve mahpusun haklarını daha az sınırlayacak bir alternatif bulunup bulunmadığının somut biçimde değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Gebeş, aksi durumda aile hayatına saygı, savunma ve sağlık haklarının gereksiz ve orantısız biçimde sınırlandırılabildiğini söylüyor.

Cezaevlerinde kapasite 123 bin kişi aşıldı

CİSST'in Temmuz 2026 verilerine göre Türkiye'deki 402 cezaevinin toplam kapasitesi 304 bin 278 kişi. Buna karşılık cezaevlerinde 427 bin 525 mahpus tutuluyor. Mahpus sayısı resmi kapasiteyi 123 bin 247 kişi, başka bir ifadeyle yaklaşık yüzde 40 aşıyor.

Mahpusların 307 bin 637'si kapalı, 119 bin 888'i açık cezaevlerinde bulunuyor. Toplam nüfusun 363 bin 620'sini hükümlüler, 63 bin 905'ini ise tutuklular oluşturuyor.

Cezaevlerinde ayrıca 14 bin 276 yabancı, 476 engelli ve 6 bin 195 ileri yaşta mahpus bulunuyor. Toplam 20 bin 803 kadın mahpusun yanında 0-6 yaş arasında 883 çocuk anneleriyle birlikte cezaevinde yaşıyor.

Türkiye Avrupa'da ilk sırada

Avrupa Konseyi ile Lozan Üniversitesi tarafından hazırlanan SPACE I 2025 raporu da Türkiye’deki cezaevi nüfusunun Avrupa ölçeğindeki görünümünü ortaya koyuyor.

31 Ocak 2025 itibarıyla Türkiye, her 100 bin kişiye düşen 458,1 mahpusla Avrupa Konseyi ülkeleri arasında ilk sırada yer alıyor. Avrupa ortalaması ise 127.

Türkiye'de 2015 yılında her 100 bin kişiye 223,3 mahpus düşerken bu sayı 2025'te 458,1'e yükseliyor. Böylece hapsedilme oranı son on yılda yüzde 105'in üzerinde artıyor.

Rapora göre Türkiye'de her 100 kişilik resmi kapasiteye 130,9 mahpus düşüyor. Avrupa ortalaması ise 86. SPACE metodolojisinde yüzde 110'un üzerindeki oranlar ciddi aşırı kalabalık olarak değerlendiriliyor. Türkiye'nin rapora sunduğu açıklamada kapasite aşımının ek yatak ve ranzalarla yönetildiği belirtiliyor.

Türkiye ayrıca cezaevlerine giriş sayısında da Avrupa'nın ilk sırasında yer alıyor. Ocak 2024 ile Ocak 2025 arasında cezaevlerine 457 bin 175 kişi girdi, aynı dönemde 345 bin 89 kişi tahliye edildi. Personel başına düşen mahpus sayısında da Türkiye 4,6 ile Avrupa ortalaması olan 1,7'nin oldukça üzerinde bulunuyor.

Kapasite sorunu Meclis gündeminde

Cezaevlerindeki kapasite sorunu, son aylarda TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmelerde de farklı muhalefet partileri tarafından gündeme getirildi.

16 Temmuz 2026'da 10'uncu Yargı Paketi'nin görüşmeleri sırasında Yeni Yol Grubu adına konuşan İzmir Milletvekili Mustafa Bilici, cezaevlerindeki aşırı doluluğun yalnızca idari bir sorun olmadığını, insan onurunu da ilgilendirdiğini söyledi. Pakette yer alan infaz düzenlemelerinin infazdaki eşitsizliklere, hasta mahpusların durumuna, uzun tutukluluk uygulamalarına ve makul süreyi aşan yargılamalara kalıcı çözüm getirmediğini savundu.

Daha önce CHP adına söz alan Aydın Milletvekili Süleyman Bülbül de cezaevlerindeki aşırı doluluğun insan onuruyla bağdaşmayan koşullar yarattığını belirterek kapasite sorununun çözülmesi çağrısında bulunmuştu.

Sevk aile, savunma ve sağlık haklarını etkiliyor

Melis Gebeş, ”Sevk, bir mahpusun yalnızca bulunduğu hapishanenin değişmesi anlamına gelmiyor. Aynı zamanda kurduğu sınırlı sosyal çevrenin, aile ve avukat ilişkilerinin, sağlık hizmetlerine erişim düzeninin ve hapishane içerisindeki günlük yaşamının önemli ölçüde yeniden şekillenmesi demek” diyor.

Mahpus yüzlerce kilometre uzağa gönderildiğinde yol ve konaklama giderleri nedeniyle aile görüşleri seyrekleşebiliyor, bazı durumlarda ise fiilen imkansız hâle geliyor.

Gebeş, bu durumun özellikle maddi imkanları sınırlı aileleri, yaşlı veya engelli yakınları bulunan mahpusları ve çocuklarıyla düzenli ilişki kurmaya çalışan ebeveynleri daha ağır etkilediğini belirtiyor. Anayasa Mahkemesinin de kamu makamlarına mahpusların aile bağlarını koruyacak tedbirleri alma yükümlülüğü yüklediğini hatırlatıyor.

Başka bir ile sevk, yüz yüze avukat görüşmelerini güçleştirirken savunmaya erişimi ve dosya takibini de zorlaştırıyor. Devam eden davalarda belge paylaşımı ve düzenli görüşmeler aksayabiliyor.

Sevkler sağlık hizmetlerine erişim açısından da önemli sonuçlar doğuruyor. Devam eden tedaviler kesintiye uğrayabiliyor, sağlık kayıtları ve ilaç bilgilerinin aktarılmasında gecikmeler yaşanabiliyor, yeni hastanelerden yeniden randevu alınması gerekebiliyor. Gebeş, bu kesintilerin özellikle kronik hastalığı, engeli veya düzenli tedavi ihtiyacı bulunan mahpuslar açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini söylüyor.

Yeni cezaevinde oda düzenine, kantin sistemine, telefon ve görüş günlerine, güvenlik uygulamalarına yeniden uyum sağlamak gerekiyor. Bu süreç özellikle kısa aralıklarla yapılan sevklerde mahpuslar açısından ek belirsizlik yaratabiliyor. Eşyaların, kişisel hesaptaki paranın, mektup ve kitapların aktarılmasında da gecikmeler yaşanabiliyor.

Gebeş bu nedenle sevklerin yalnızca idari bir işlem olarak değerlendirilemeyeceğini, hak kayıplarını azaltacak tedbirlerin sevkten önce ve sonra etkili biçimde uygulanması gerektiğini belirtiyor.

Aşırı kalabalık bütün sistemi zorluyor

"Hapishanelerde aşırı kalabalıklaşma yalnızca yatacak yer bulunamaması meselesi değildir. Sağlık hizmetlerinden hijyene, mahremiyetten güvenliğe, sosyal faaliyetlerden personelin çalışma koşullarına kadar hapishanedeki bütün alanları etkileyen yapısal bir sorundur."

Gebeş, kapasitenin aşıldığı cezaevlerinde mahpusların yerde veya dönüşümlü yatabildiğini, temel eşyaları ortak kullanmak zorunda kaldığını belirtiyor. Kalabalık kişisel yaşam alanını daraltırken havalandırma, ısınma, temizlik, tuvalet ve banyoya erişimi zorlaştırıyor. Bulaşıcı hastalık riski, gürültü, uykusuzluk ve kişiler arasındaki gerilim de artıyor.

Anayasa Mahkemesi, çok kişilik koğuşlarda mahpus başına düşen yaşam alanını, insan onuruna uygun tutulma koşullarının değerlendirilmesinde temel ölçütlerden biri olarak kabul ediyor.

Mahpus sayısı artarken doktor, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, infaz ve koruma memuru, araç ve jandarma kapasitesi aynı oranda artmadığında muayene, tedavi ve hastane sevkleri gecikiyor. Eğitim, spor, atölye ve sosyal faaliyetlerden yararlanabilen kişi sayısı azalıyor. Gebeş, aşırı kalabalıklaşmanın mevcut hak sorunlarını derinleştirdiğini söylüyor.

Yeni cezaevleri neden yetmiyor?

Gebeş'e göre sorunun temel nedeni, mahpus nüfusunun yeni oluşturulan kapasiteden daha hızlı artması. Ceza infaz sistemine giren kişi sayısı ve insanların cezaevinde kalma süreleri arttığı için yeni açılan cezaevleri kısa sürede doluyor.

Bu tablonun arkasında tutuklamaya istisnai bir tedbir yerine daha yaygın başvurulması, kısa süreli hapis cezalarına alternatif yaptırımların yeterince kullanılmaması, infaz sürelerini uzatan düzenlemeler ile koşullu salıverme ve denetimli serbestlik uygulamalarındaki değişiklikler bulunuyor. Uzun yargılama süreçleri ile sağlık durumu veya ileri yaşı nedeniyle infazı ertelenebilecek bazı kişilerin cezaevinde tutulmaya devam etmesi de tabloyu ağırlaştırıyor.

Yeni cezaevleri aynı zamanda daha fazla personel, sağlık, ulaşım ve kamu hizmeti kapasitesi gerektiriyor.

"Kapasiteyi artırmaya dayalı yaklaşım, aşırı kalabalıklaşmayı ortadan kaldırmak yerine çoğu zaman mevcut sistemi büyüten bir döngü yaratıyor."

Gebeş'e göre özgürlükten yoksun bırakmaya hangi koşullarda başvurulduğu ve insanların sistemde ne kadar kaldığı değişmedikçe yeni cezaevleri kalıcı çözüm sağlamıyor.

Kalıcı çözüm ne?

Gebeş, yeni cezaevlerinin çok ağır fiziksel koşulların bulunduğu bazı yerlerde geçici rahatlama sağlayabileceğini ancak kalıcı çözümün ceza ve infaz politikalarının insan hakları standartları doğrultusunda yeniden ele alınması olduğunu söylüyor.

Tutuklamanın gerçekten istisnai uygulanması, somut kaçma veya delil karartma riski bulunmadığında adli kontrol gibi daha hafif tedbirlere öncelik verilmesi gerektiğini söylüyor. Tutukluluğun devamına ilişkin kararların kalıp ifadelerle değil, kişinin koşulları değerlendirilerek gerekçelendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Ağır hasta, engelli ve ileri yaştaki mahpusların durumlarının bağımsız ve düzenli değerlendirilmesi gerektiğini belirten Gebeş, cezaevinde yaşamını tek başına sürdüremeyen veya tedavisi cezaevi koşullarında sağlanamayan kişilerin cezalarının ertelenmesini ya da alternatif yöntemlerle infazını savunuyor.

Gebeş ayrıca sevklerin, cezaevlerindeki doluluk oranlarının ve mahpus başına düşen yaşam alanının düzenli olarak kamuoyuna açıklanmasını istiyor. Sevk kararlarında aileye ve avukata yakınlığın, sağlık hizmetlerinin devamlılığının ve mahpusun kişisel koşullarının dikkate alınması gerektiğini, uzak bir cezaevine sevkin ise son çare olması gerektiğini belirtiyor.

Gironde’da çıkan orman yangın, Fransa’nın en büyük yangınlarından biri olarak kayda geçti. Valilik 22 Temmuz’dan bu yana devam eden yangında 32 bin 700 hektar alanın yandığını açıkladı.

Bölgede tahliye edilen kişi sayısı 167 bine ulaştı. Söndürme çalışmalarında 54 itfaiyeci de yaralandı.

Gironde bölgesine bağlı Bordeaux şehrinin belediye başkanı Thomas Cazenave, yangın nedeniyle tahliye edilen ve yaralı kişilerin de olduğu yaklaşık 6 bin kişinin Bordeaux Fuar Merkezi’nde konakladığını duyurdu.

Bordeaux şehrinde tahliye ihtimali

İçişleri Bakanı Laurent Nunez, bölgedeki yangının Bordeaux şehir merkezine yaklaştığını ve Başbakan Sebastien Lecornu’nun şehrin tahliyesi dahil tüm senaryolara karşı hazırlıklı olunması talimatı verdiğini duyurdu. Belediye başkanı Cazenave henüz şehrin tahliyesinin söz konusu olmadığını açıkladı.

Ayrıca vilayetteki tatil beldesi Cap-Ferret’de de yangın nedeniyle binlerce kişi tahliye edildi.

Landes’taki yangındaysa 2 bin 600 hektar alan yandı. 500’ü aşkın itfaiye ekibinin yangına müdahalesi sürüyor. Bölgeden 31 bin kişi tahliye edildi.

İçişleri bakanı Nunez, ülkede bu yıl toplam 98 bin hektar alanın yandığını ve bu rakamın ‘tarihi rekor’ olduğunu söyledi.

Dört yılı aşkın sürenin ardından Mater ve Özerden, 20 Temmuz’da İzmir’deki Şakran Cezaevi’ne sevk edildi.

Bianet’in aktardığına göre yakınlarının ve avukatlarının karara tepki göstermesinin ardından Mater ve Özerden Silivri’deki Marmara Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na sevk ediliyor.

Ne olmuştu?

Gezi Parkı davasında İstanbul 13’üncü Ağır Ceza Mahkemesi, 25 Nisan 2022’de, ‘hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs’ suçlamasıyla insan hakları savunucusu Osman Kavala’ya ağırlaştırılmış müebbet verdi. Diğer sanıklar mimar Mücella Yapıcı, film yapımcısı Çiğdem Mater, belgeselci Mine Özerden, şehir plancısı Tayfun Kahraman, avukat Can Atalay ve akademisyen Hakan Altınay’a da 18’er yıl hapis cezası verdi.

Mücella Yapıcı, Ali Hakan Altınay ve Yiğit Ali Ekmekçi Gezi davasından 11 Şubat 2025’te beraat etti.

Samsun yolundaki alt geçitte bazı araçlar suya gömüldü. Mamak'ta bazı araçlar ve motosikletler suda sürüklendi. Çöp konteynerleri ve çöp kutuları ile tabelalar suya kapıldı. Şiddetli yağış nedeniyle bahçe duvarları patladı, Mamak'ta yol çöktü. Hafif ticari araç yolda oluşan çukura girdi.

Birçok yerde bazı ev ve iş yerlerini de su bastı. Bir binanın çatısında da yıldırım düşmesi sonucu yangın çıktı. Yangın, itfaiyenin müdahalesiyle söndürüldü.

Sabahın ilk saatlerinde yağış etkisini kaybederken, belediye ekipleri temizlik çalışması başlattı.

METASTAZ RİSKİ EN YÜKSEK KANSER TÜRÜ: ERKEN TEŞHİS HAYAT KURTARIYOR

Geleneksel ve daha sık görülen cilt kanseri türlerinin aksine melanom, hücre düzeyinde çok daha agresif bir seyir izliyor. Bazal hücreli karsinom gibi tümörler genellikle oluştukları doku alanında kalma eğilimindeyken, melanom hücreleri kan dolaşımı ve lenf sistemi aracılığıyla akciğer, karaciğer ve beyin gibi hayati organlara hızla sıçrayabiliyor (metastaz).

Klinik veriler, erken evrede tespit edilen vakalarda 5 yıllık yaşam oranının %99 seviyesinde olduğunu gösteriyor. Ancak tümörün uzak organlara yayılması durumunda bu oran dramatik bir şekilde %35 seviyesine geriliyor. Bu tablo, cilt yüzeyinde meydana gelen en küçük değişimin dahi vakit kaybetmeden kontrol edilmesinin ne denli vital bir önem taşıdığını kanıtlıyor.

ŞÜPHELİ BENLERDE 'ABCDE' KURALI VE GİZLİ LEZYONLAR

Dermatologlar, cildinde yeni bir ben oluşan veya mevcut benlerinde değişim gözlemleyen yurttaşların uluslararası kabul görmüş "ABCDE" testini uygulaması gerektiğini bildiriyor. Şüpheli bir dokunun kanser riski taşıyıp taşımadığını anlamada kullanılan bu kriterler şu şekilde sıralanıyor:

• A (Asimetri): Benin iki yarısının birbiriyle uyumsuz olması.
• B (Sınır Düzensizliği): Girintili, çıkıntılı veya belirsiz ben kenarları.
• C (Renk Değişimi): Kahverengi, siyah, pembe, kırmızı veya beyaz gibi birden fazla tonun bir arada bulunması.
• D (Çap): Benin büyüklüğünün 6 milimetreyi (kurşun kalem silgisi boyutunu) aşması.
• E (Evrim): Benin zaman içinde boyut, şekil veya renk bakımından sürekli değişim göstermesi.

Uzmanlar, bazı melanom türlerinin renksiz (pigmentsiz) veya son derece masum görünümlü olabileceğini, bu nedenle periyodik muayenelerin ihmal edilmemesi gerektiğini hatırlatıyor.

KİMLER RİSK ALTINDA? GENÇ KADINLAR VE AÇIK TENLİLER TEHLİKEDE

Melanom her ne kadar tüm cilt tiplerinde görülebilse de, açık tenli bireyler düşük melanin seviyeleri nedeniyle ultraviyole (UV) ışınlarının yıkıcı etkilerine karşı çok daha savunmasız durumda bulunuyor. İstatistiklere göre ortalama tanı yaşı 66 olsa da, melanom 30 yaş altı genç yetişkinlerde ve özellikle genç kadınlarda en sık rastlanan kanser türlerinden biri olmayı sürdürüyor.

Çocukluk ve ergenlik döneminde geçirilen şiddetli güneş yanıkları, vücutta çok sayıda ben bulunması, ailede kanser öyküsü ve erkek cinsiyet faktörü risk oranını artıran başlıca etkenler arasında yer alıyor. Uzmanlar; günlük geniş spektrumlu güneş kremi kullanımı, koruyucu kıyafet tercihi, solaryum cihazlarından uzak durulması ve yılda en az bir kez uzman bir dermatoloğa muayene olunması gerektiğinin altını çiziyor.

Sonel, kendisine yöneltilen tüm iddiaları reddederek olayla herhangi bir ilgisinin bulunmadığını savundu.

"KONUT ÇALIŞANLARININ İFADELERİ YALAN"

İfadesinde suçlamaları kabul etmeyen Handan Sonel'e, Gülistan Doku'nun kaybolduğu dönemde oğlu Mustafa Türkay Sonel'in odasından çıkmadığı, okula gitmediği ve eve gelmediği yönündeki konut çalışanları Selvi Y. ile Gönül G.'nin beyanları soruldu.

Sonel'in, "İfadeler katiyen yalandır. Birlikte oturup aleyhime ifade vermişler. Oğlum kahvaltı yapmazdı, geç kalkardı. Okula gitmeme nedeni 5 askerin şehit olduğu dönemde okulda yaşadığı bir tartışma sonrası bize kırılmasıyla ilgilidir, Gülistan Doku olayıyla bir alakası yoktur" dediği öğrenildi.

"ODADA GERÇEK SİLAH YOKTU"

Handan Sonel'e, Gülistan Doku'nun kaybolmasının ardından Tuncay Sonel'in oğlunun odasındaki eşyaları kolilere koydurup çöpe attırdığı ve odada silah bulunduğu yönündeki tanık beyanları da soruldu.

Sonel'in bu iddialara ilişkin, "Atılan eşyalar koli değil, ayakkabı kutusu büyüklüğündeydi. Oğlum canlı yem olarak böcek ve solucan besliyordu. Eşim ders çalışmıyor diye sinirlenip onları attı. Sonra oğlum üzüldü diye çalışanlarla birlikte çöpten topladık. Oğlumun odasında kesinlikle gerçek silah yoktu. Sadece boncuk atan airsoft silahları vardı" ifadelerini kullandığı belirtildi.

13,4 MİLYON LİRALIK ZİYNET EŞYASI SORULDU

Savcılık ifadesinde, Ankara'daki evde yapılan aramada ele geçirilen yaklaşık 13,4 milyon lira değerindeki ziynet eşyaları ile ruhsatsız olduğu belirtilen Sig Sauer marka tabanca da gündeme geldi.

Handan Sonel'in, "27 yıllık evliyim, eşim de ben de çalışıyoruz. Düğünümde takılan takılar bile duruyor. Farklı görev yerlerimizde dönem dönem birikim yaptık. Bir vali bunları alamaz mı? Tabanca sıfırdır, kullanılmamıştır. Ruhsatlı olup olmadığını, hediye mi geldiğini bilmiyorum. Kutu açılmamış bile" dediği aktarıldı.

"100 BİN LİRA TEKLİF ETTİ" İDDİASINI REDDETTİ

Tutuklu şüpheli Turan G.'nin, Handan Sonel'in kendisine "cesedi yok etmesi için 100 bin lira teklif ettiği" ve "oğlunun Gülistan Doku'yu öldürdüğü" yönündeki iddiaları da ifadesinde soruldu.

Sonel'in, "Bu şahsı tanımam, adını bile duymadım. Bu iddiaları kesinlikle kabul etmiyorum. Ben hangi yetkiyle delil yok edebilirim? Ne kızı tanırım ne olayla bir ilgim var" diyerek suçlamaları reddettiği öğrenildi.

TELEFON HATTI SORUSUNA YANIT

Operasyonların ardından yıllardır kullandığı telefon hattını kapatıp kızı adına yeni bir hat çıkardığı yönündeki soruya ise Sonel'in, "Soruşturma sürecinde kimseden abuk subuk sorular duymamak ve muhatap olmamak için hattı kapattım. Bir korkum yok" yanıtını verdiği belirtildi.

Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma sürüyor.

İkinci setin başlarında sayı üstünlüğünü koruyan ev sahibi Çin'e karşı milli takım, hücumlarıyla farkı kapatarak rakibine mola aldırdı: 6-8. Arka alandaki boşluğu fırsata çeviren ay-yıldızlı ekip, Zehra ve Vargas ile farkı attırdı: 12-18. Setin sonlarında da sayı üstünlüğünü koruyan A Milli Takım, seti 15-25 rahat kazanarak 2-0 öne geçti.

Üçüncü sette iki takım da savunmada etkili oyun sergileyerek ilk 20 sayıya eşitlikle girdi: 10-10. Ay-yıldızlı ekip, setin sonlarında da sayı üstünlüğünü korudu ve seti 20-25 kazanarak 3-0 yendi.

Ay-yıldızlı ekip, finalde dünya 2 numarası Brezilya ile yarın TSİ 14.30'da karşılaşacak. Organizasyonda üçüncülük maçı ise Çin-İtalya arasında yarın TSİ 10.30'da oynanacak.

Hedef 2. şampiyonluk

Türkiye, 2018'den itibaren düzenlenen VNL'de üst üste 8. kez mücadele ettiği final etabında 2. defa altın madalya almaya çalışacak.

VNL'de 2023 yılında finalde Çin'i mağlup ederek şampiyonluk elde eden milli takım, 2018 yılındaki final karşılaşmasında ABD'ye yenilerek organizasyonu gümüş madalyayla tamamladı.

Ay-yıldızlı takım organizasyondaki 4. madalyasını da garantiledi. Daha önce birer altın, gümüş ve bronz madalyası olan Türkiye, 2026 VNL'de altın ya da gümüş madalya sayısını ikiye çıkaracak.

YILMAZ GÜNEY İLE BAŞLADI

63. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde Sinema Emek Ödülü’ne layık görülen yapımcı Abdurrahman Keskiner 1965’te Yılmaz Güney’in menajeri olarak sinema sektörüne adım attı. Keskiner, 1966’da Yılmaz Güney ile Güney Film’i kurdu. Yapımcılığını üstlendiği Bir Çirkin Adam, 1969’da Antalya Film Festivali’nde Birincilik Ödülü’nü kazandı. 1971’de Yılmaz Güney’den ayrılarak Umut Film’i kuran Keskiner, bu çatı altında 72 filmin yapımcılığını üstlendi. Keskiner, 2024’te hayatını kaybeden usta sinemacı Arif Keskiner’in de abisi.

ULUSLARARASI BAŞARILAR

Abdurrahman Keskiner; Umut, Muhsin Bey, Hazal, Yılanı Öldürseler, Kuduz, Rabia, Namus Borcu, El Kapısı, Çirkef, Fotoğraflar, Sabuha, Fadile, Ceylan, Zeynep, Rüzgar, Gülbeyaz, Kaplan Pençesi, Sensizliğe Alışacağım, Anılar ve Yağmur Altındaki Kedi gibi Türk sinemasının önemli yapımlarını izleyiciyle buluşturdu. Sinemanın yanı sıra televizyon alanında da yapımcılık yapan Keskiner; 1989’da Orhan Kemal’in eserinden uyarlanan 8 bölümlük Hanımın Çiftliği, 1990’da TRT için çekilen 3 bölümlük Itri ve 1993’te Show TV’de yayınlanan 15 bölümlük Kırmızı Kart Osman dizilerinin yapımcılığını üstlendi. Ayrıca TRT için Anadolu Evlenme Gelenekleri ve Düğün Törenleri belgeselini hayata geçirdi. Yapımcılığını üstlendiği filmler, ulusal ve uluslararası festivallerde çok sayıda ödül kazanırken, dünya sinemasında da önemli başarılara imza attı. Umut, 1970’te Cannes Film Festivali’nin Quinzaine des Réalisateurs (Yönetmenlerin On Beş Günü) bölümünde gösterilen ilk Türk filmi oldu. 1980’de de Hazal, Cannes Film Festivali’nin Quinzaine des Réalisateurs bölümünde gösterilen ikinci Türk filmi olurken, Caméra d’Or ödülüne aday gösterilen ilk Türk filmi olarak tarihe geçti.

1987’DE Muhsin Bey, Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde En İyi Film, En İyi Erkek Oyuncu, En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu, En İyi Senaryo ve En İyi Film Müziği ödüllerini kazandı. Ayrıca Abdurrahman Keskiner, sinemaya katkıları nedeniyle 2013’te Uluslararası Dadaş Film Festivali Onur Ödülü, 2015’te Uluslararası Lions Kısa Film Festivali Yaşam Boyu Onur Ödülü, 2016’da Engelsiz Yaşam Vakfı Yaşam Boyu Meslek ve Onur Ödülü, 2017’de Frankfurt Türk Film Festivali Onur Ödülü ve 2021’de Uluslararası Rotary 2430 Bölge Jüri Özel Emek Ödülü ile onurlandırıldı.

***

SUZAN KARDEŞ KÖKLÜ MİRASIN TEMSİLCİSİ

Sinema Emek Ödülü’ne layık görülen kuaför, makyöz, şarkıcı ve oyuncu Suzan Kardeş 1980’den itibaren sinema, tiyatro, reklam ve fotoğraf çekimlerinde makyöz ve kuaför olarak görev yaptı.

Müzik alanında da güçlü bir kariyere sahip olan Suzan Kardeş, Goran Bregović’in konserlerinde sahne alarak şarkılar seslendirdi, ayrıca yurt dışında düzenlenen çok sayıda festivalde Türkiye’yi temsil ederek konserler verdi. Profesyonel şarkıcılığa 2007’de çıkardığı Türk sanat müziği albümü ile başlayan Kardeş, Boşnakça, Sırpça, Arnavutça, Makedonca ve Türkçe şarkılar seslendiriyor. Kardeş; roman müziğinin efsane ismi Esma Redžepova ve Eurovision birincisi Dino Merlin ile aynı sahneyi paylaşarak konserler verdi. Bosna-Hersek’in önemli müzik topluluklarından Divanhana ile albüm çalışması gerçekleştirdi. Suzan Kardeş, 32 yıldır yaşattığı Hıdırellez geleneği ve sinema sektörüne yetiştirdiği çok sayıda makyöz ve kuaför kazandırması nedeniyle UNESCO tarafından "Yaşayan İnsan Hazineleri Geleceğe Aktarılan Mirasın Temsilcileri" listesine alındı.

Meslek hayatı boyunca 18 yıl boyunca Tolga Çevik’in tüm projelerinde makyöz ve kuaför olarak çalışan Kardeş; Ayrıca çok sayıda reklam filminde çalıştı ve Haluk Bilginer’in canlandırdığı İş Bankası Atatürk makyajını da kendisi tasarlayıp uyguladı.

Kardeş; Vizontele, Vizontele Tuuba, Hokkabaz, Beynelmilel, Cumhuriyet Şarkısı, Eyyvah Eyvah serisi, Nadide Hayat, Hükümet Kadın serisi başta olmak üzere çok sayıda sinema filminde görev yaptı. Ayrıca Öyle Bir Geçer Zaman Ki, Vatanım Sensin ve birçok televizyon dizisinin makyaj ve kuaför ekibinde yer aldı.

Kardeş’in rol aldığı sinema filmleri arasında Organize İşler, Nadide Hayat, Yapışık Kardeşler, Geçmişteki Sır, Bergen, Sadık Ahmet, Dünya Varmış ve bu sene ödül alan Yeni Şafak Solarken bulunuyor. Fatih dizisinde Drakula’nın annesi Morena karakterini de canlandıran sanatçı, Benim Adım Aylamaz dizisinde ikiz kız kardeşleri, Aziz dizisinde ise Azime karakterini oynadı. Tiyatro çalışmalarını da sürdüren Suzan Kardeş, halen sahnelenen 7 Kocalı Hürmüz oyununda Havva, Gırgıriye müzikalinde ise assolist karakterini canlandırıyor. Adile filminin ön hazırlık sürecini gerçekleştiren Kardeş, DİVA filminin hazırlık çalışmalarını sürdürüyor.

1983’te Şan Tiyatrosu’nda Hisseli Harikalar Kumpanyası oyuncularının saç ve makyajlarını yapan Kardeş, ardından Hürriyet gazetesi için çalıştı ve burada çekilen fotoromanlarda rol alan oyunculara makyaj yaparak mesleğinde gelişti. "Çalıkuşu" fotoromanının çekimlerinde Sezen Aksu ile tanışan Kardeş, 1985’den itibaren Sezen Aksu’nun tüm sahne ve çekim makyajlarını yaptı.

İzmir merkezli 4 ilde yasa dışı bahis suç örgütüne yönelik operasyonda gözaltına alınan 34 şüphelinin emniyetteki işlemleri tamamlandı.

Adliyeye sevk edilen şüphelilerden, aralarında elebaşı olduğu öne sürülen H.P.'nin de bulunduğu 20'si çıkarıldıkları hakimlikçe tutuklandı. Şüphelilerden 13'ü adli kontrol şartıyla serbest bırakılırken, 1 kişi ise ifadesinin ardından salıverildi.

Soruşturma kapsamında firari şüphelilerin yakalanmasına yönelik çalışmaların sürdüğü öğrenildi.

NE OLMUŞTU?

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütülen soruşturmada, 21 Temmuz'da İzmir merkezli 4 ilde yasa dışı bahis suç örgütüne yönelik eş zamanlı operasyon düzenlenmişti. Buca'da öğrenci evi görünümündeki bazı adreslerin yasa dışı bahis faaliyetlerinde kullanıldığı belirlenirken, şüphelilere ait hesaplarda yaklaşık 2 milyar liralık para hareketi tespit edilmişti. Operasyonda bir ruhsatsız tabanca çok sayıda dijital materyal, banka kartı, SIM kart ve ruhsatsız tabanca ele geçirilmiş, 34 şüpheli gözaltına alınmıştı.

Etkinliklerden bazıları şöyle:

• İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraki İSPARK AŞ, Gençlik ve Spor Hizmetleri Dairesi Başkanlığı ile Ulaşım Dairesi Başkanlığı iş birliğiyle, İstanbulluların bisiklet sürme becerisine ücretsiz ve kolayca erişebilmesi için yaz dönemi boyunca haftada 4 gün düzenlenecek eğitimler İSPARK otoparklarında gerçekleştirilecek.

• Afet İşleri ve Risk Yönetimi Dairesi Başkanlığı, yaz dönemi boyunca belirlenen etkinlik alanlarında konuşlandırılacak sanal gerçeklik afet eğitim otobüsü ile 7-15 yaş arası çocuklara yönelik eğlenceli ve interaktif afet farkındalık eğitimleri düzenleyecek.

• Gençlik Hizmetleri Şube Müdürlüğü yaz döneminde Robotik Kodlama Atölyeleri ile teknoloji ve mühendislik dünyasına adım atmak isteyen İstanbullular için eğlenceli ve öğretici öğrenme ortamı sunacak. Ayrıca Bağcılar, Bakırköy, Küçükçekmece, Hisarüstü, Ümraniye’de İHA-1 Ticari Pilotluk Eğitimleri gerçekleştirilecek. Haftada 2 gün yapılacak etkinlik 30 Temmuz’da son bulacak.

• İSKİ, 29 Temmuz, 5 ve 12 Ağustos’ta İstanbul Su Medeniyetleri Müzesi’nde Su Kullanma Bilinci Seminerleri ve yaz dönemi boyunca İstanbul Su Medeniyetleri Müzesi’ne gezi düzenleyecek.

• Tarım ve Su Ürünleri Şube Müdürlüğü, 7-12 yaş arası çocuklar için 28 Ağustos’a kadar sürecek Sarıyer Büyükdere Atatürk Fidanlığı, Yerel Tohum Üretim ve Muhafaza Merkezi’nde Bitkileri Tanıyalım, Tohum Ekim ve Fide Dikim Atölyesi düzenleyecek.

• Park ve Bahçeler Dairesi Başkanlığı Kentsel Ekolojik Sistemler Müdürlüğü, Temmuz ve Ağustos aylarında 6-12 yaş çocuklar için Büyükdere Atatürk Fidanlığı’nda Ekolojik Oyun etkinliği yapacak. Hayal gücü oyun parkları ile Temmuz ve Ağustos aylarında her yaştan ve beceri seviyesinden çocukları bir araya getirerek, risk almalarını ve serbest oyunu farklı malzemelerle diledikleri şekilde oyun kurmaya teşvik edilecek.

• İBB Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı özel gereksinimli bireylerin ve çocukların sosyal yaşama katılımlarını desteklemek amacıyla 11 Eylül’e kadar ÖZGEM Açık Alan Yaz Atölyelerini, 10 Eylül’e kadar da “ÖZGEM geziyor” etkinliği yapacak.

• Spor Tesisleri Şube Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Ailemle Yarışıyoruz” etkinliği, Eylül’e kadar İBB’ye ait futbol sahalarında İstanbullularla buluşacak. 6-13 yaş grubundaki çocuklar ile ailelerini bir araya getiren bu özel organizasyonda, 2 kişilik veli-sporcu takımları kendileri için hazırlanan futbol-parkur yarışmalarında mücadele edecek.

• İBB Gençlik ve Spor Hizmetleri Dairesi Başkanlığı ile İBB Spor İstanbul tarafından düzenlenen ve 29 Haziran’da yeni döneme başlayan Spor Okulları ve Doğa Kampı’nda çocuklar 6 farklı branşta eğitim alacak. Ağustos ayının sonuna kadar sürecek yeni eğitim döneminde çocuklar, atletizm, badminton, basketbol, buz pateni, capoeira, cimnastik, futbol, judo, karate, kick boks, okçuluk, taekwondo, tenis, voleybol ve yüzme branşlarında alanında uzman ve sertifika sahibi eğitmenlerden ders alabilecek. Kayıt dönemi 16 Ağustos’ta sona erecek.

Amerikan ve Suudi yetkililer anlaşmanın "barışçıl nükleer" amaçlı olduğunu ileri sürdü, iki ülke arasında onlarca yıllık stratejik bir işbirliğini kapsadığını açıkladı. Uranyum zenginleştirme tesisi kuracak olan Amerikan şirketleri milyarlarca dolar kazanacak.

ATOM BOMBASI YAPABİLİR

Uranyum zenginleştirme atom bombasına ve nükleer silah yapımına giden yolun başlangıcı. Uranyum, elektrik santrallerinde yakıt olarak kullanılabildiği gibi nükleer bomba yapımında da kullanılabiliyor. Uzmanlar bunun ABD açısından bir ilk olacağını ve zaten istikrarsız olan bir bölgede gelecekte nükleer silahların yayılması riskini doğurabileceğini söylüyor.

ABD’nin Ortadoğu’daki en yakın müttefiki İsrail de planın nihayetinde Suudi Arabistan’ın nükleer silah geliştirmesine imkân verebileceği yönünde endişeli. Anlaşma, Suudi Arabistan için önemli bir zafer anlamına geliyor ve Ortadoğu’daki güç dengelerini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. Nükleer meselesi, aylar süren ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmanın merkezinde yer aldı.

İKİYÜZLÜLÜĞE SERT TEPKİ

Massachusetts Demokrat Senatörü Edward Markey, Rubio ve Trump’ı kınayan bir açıklama yayımladı ve "ikiyüzlülüklerinin ancak pervasızlıklarıyla yarışabileceğini" söyledi. Markey, "İran’ın nükleer bomba geliştirmesini önleme gerekçesiyle İran’a karşı savaş başlatırken saldırgan ve otoriter bir ülke olan Suudi Arabistan’ın nükleer silah teknolojileri geliştirmesine izin veriyorlar" dedi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Suudi Arabistan’ın gelecekte nükleer silah geliştirme kapasitesine sahip olabileceği yönündeki eleştirilere karşı çıktı. Rubio, Filipinler’deki konuşmasında, "ABD, dünyanın herhangi bir ülkesiyle nükleer silahların yayılması riskine yol açacak bir anlaşma yapmayacaktır" dedi.

ANLAŞMAYA KARŞILIK İSRAİL

Suudi Arabistan yıllardır bu anlaşma için bastırıyordu, ancak Washington, Riyad’ın İsrail’i tanıması ve diplomatik ilişkileri normalleştirmesini şart koşuyordu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise ABD Başkanı Donald Trump’ın sivil nükleer anlaşmasını Suudi Arabistan’ın İsrail’le normalleşmesi şartına bağlamasını memnuniyetle karşıladığını belirtti. Washington’ın meseleyi ağırdan almasına karşı Suudilerin Rusya ve Çin ile temasa geçtiği bunun üzerine Trump’ın fırsatı kaçırmak istemediği ve anlaşmayı onayladığı da iddialar arasında. ABD Başkanı Donald Trump’ın, Suudi Veliaht Prens Muhammed bin Selman’dan İsrail’i diplomatik olarak tanımasını talep etmekten vazgeçtiği iddia edilirken aksi de dillendiriliyor.

Anlaşma şimdi Kongre’nin incelemesine sunulacak. Uzun süredir İran misilleme saldırılarının hedefi olan Suudi Arabistan birçok ABD üssüne ev sahipliği yapıyor.

ABD Enerji Bakanlığı, işbirliği anlaşmasının yanı sıra bir ikili güvence anlaşmasının da imzalandığını belirtti. Açıklamada, bu iki anlaşmanın birlikte onlarca yıl sürecek ve milyarlarca dolarlık bir ortaklığın hukuki temelini oluşturacağı kaydedildi. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, "Bu anlaşmalar dünyanın en iyi nükleer teknolojisine ve yine burada, ABD’de geliştirilmiş en iyi bilim insanlarına dayanırken nükleer güvenlik ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesine ilişkin en yüksek standartları koruduğundan emin olabilirsiniz" dedi.

Suudi hükümeti anlaşmanın "iki ülke arasındaki enerji sektöründeki mevcut işbirliğinin bir uzantısını temsil ettiğini" söyledi ve bunun Suudi liderin Kasım 2025’te Washington’u ziyaret etmesinin ardından geldiğini belirtti.

SAVAŞ NEDENİYDİ

ABD ve İsrail uzun yıllardır “nükleer silah” yapacak iddiasıyla İran’ı hedef tahtasına oturtmuştu. Son bir yılda açılan ve halen süren savaşın en büyük bahanesi de “nükleer program”dı. İki ülke son olarak 28 Şubat’ta İran’a saldırmalarının nedenlerinden birinin İran’ın hiçbir zaman nükleer silah geliştirememesini sağlamak olduğunu söylüyor. Tahran ise böyle bir planı olmadığını ifade ediyor.

Suudi Arabistan’ın fiili yöneticisi Veliaht Prens Muhammed bin Selman (MbS), 2018’de CBS News’e verdiği röportajda ülkesinin nükleer silah edinmeyi planlamadığını söyledi ancak “İran nükleer bomba geliştirirse, hiç şüphesiz biz de mümkün olan en kısa sürede aynı yolu izleriz” dedi. İran’a savaş açan Suudi Arabistan’ı nükleer sahibi yapacak olan ABD ve İsrail’in yanı sıra dünya üzerinde Çin, Fransa, İngiltere, Rusya, Pakistan, Kuzey Kore ve Hindistan nükleer silah sahibi. İsrail atom bombası ve nükleer silah sahibi olduğunu resmen kabul etmiş değil.

KARANLIK YAŞANACAK

22 Temmuz 2028 tarihinde saat 16.17'de Ay’ın, Güneş'in önünden geçerek Yeni Zelanda'nın güneyinde yaklaşık 100 kilometre genişliğinde bir gölge şeridi oluşturması bekleniyor. Queenstown'dan Dunedin'e kadar uzanan bu hat üzerindeki bölgeler, 2 dakika 51 saniye boyunca gündüz vakti karanlığa bürünecek.

Yoğun ilgi nedeniyle kentteki konaklama tesisleri de iki yıl sonrası için rezervasyon almaya başladı. Ücretsiz güneş tutulması gözlüğünün de yer aldığı özel konaklama paketleri sunan Dunedin Leisure Lodge'un tutulma dönemine yönelik rezervasyonları şimdiden tamamen doldu.

İNSANLAR İLK KEZ İZLEYECEK

Tūhura Otago Müzesi Direktörü ve astronom Dr. Ian Griffin, Dunedin'den görülebilen son güneş tutulmasının 1163 yılında gerçekleştiğini belirterek, "Bu olay, insanların Yeni Zelanda'ya yerleşmesinden önce yaşandı. Dolayısıyla tutulmayı bu bölgeden izleyecek ilk insanlar biz olacağız. Bu gerçekten çok heyecan verici." dedi.

Griffin, bunun aynı zamanda 1965 yılından bu yana Yeni Zelanda'nın herhangi bir noktasından izlenebilecek ilk tam güneş tutulması olacağını vurgulayarak, "Hava açık olursa, o yaklaşık üç dakikalık karanlık herkes için unutulmaz bir deneyim olacak." ifadelerini kullandı.

130 bin nüfuslu Dunedin'e tutulma için yaklaşık 35 bin ziyaretçinin gelmesi beklenirken, kentte iki yıllık geri sayım da resmen başladı. Güneş tutulmasına uzun yıllardır hazırlık yaptığını söyleyen Griffin ise, "Evimi yıllar önce, tutulmayı en iyi izleyebileceğim noktada olduğu için satın aldım." diye konuştu.

3 ÜLKEDE ABD ÜSLERİ HEDEF ALINDI

İran ordusu, Kuveyt'te ABD güçlerinin kullandığı Ali Al Salem Hava Üssü'ne füze saldırısı düzenlediğini, mühimmat deposunu imha ettiğini ve ABD askerleri arasında kayıplara yol açtığını açıkladı. Açıklamada ayrıca Camp Udairi'deki askeri teçhizat depoları ile Camp Doha ve Camp Arifjan'daki ABD tesislerinin de İHA'larla hedef alındığı belirtildi. Kuveyt ordusu ise hava savunma sistemlerinin İran'a ait füze ve İHA'ları önlediğini duyurdu.

İran ayrıca Bahreyn'deki Şeyh İsa Hava Üssü ile ABD'ye ait bazı tesisleri, yakıt depolarını ve ülkedeki Amazon veri merkezini hedef aldığını belirtti. Ancak Bahreyn yönetimi ve Amazon, ise veri merkezine ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. Bahreyn Savunma Kuvvetleri ise İran'a ait çok sayıda hava unsurunun engellendiğini açıkladı.

Ürdün'de de İran'ın Muwaffaq Salti (El Azrak) Hava Üssü'ne ve üs içerisindeki bakım ile konaklama tesislerine İHA saldırısı düzenlediği ifade edildi. Ürdün ordusu ise hava sahasına giren yedi füze ile altı İHA'nın düşürüldüğünü, saldırılarda can kaybı veya yaralanma yaşanmadığını bildirdi.

ERBİL'DE UÇUŞLAR DURDURULDU

IKBY’nin başkenti Erbil’de ise düzenlenen İHA saldırısının ardından Erbil Uluslararası Havalimanı yakınlarına bir İHA düştü. Güvenlik kaynaklarına göre uçuşlar tedbir amacıyla kısa süreliğine durdurulurken, daha sonra yeniden başlatıldı. İlk belirlemelere göre olayda can kaybı yaşanmadı.

CAN KAYIPLARI VAR

Öte yandan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) sabah saatlerinde İran'a yönelik hava saldırılarının 13'üncü gece tamamlandığını açıkladı. İran basınına göre Ahvaz, Hürremabad, Bender Abbas, Cask ve Keşm Adası'nda patlamalar meydana geldi. Ahvaz yakınındaki bir ABD füze saldırısında dört kişinin hayatını kaybettiği, beş kişinin yaralandığı, Hürremabad ve Bender Abbas'taki saldırılarda ise ikişer kişinin yaralandığı bildirildi. İran'ın Batı Azerbaycan eyaletindeki Piranşehr kentinin de sabah saatlerinde ABD saldırısının hedefi olduğu açıklandı.

Temmuz 2024'ten bu yana Avrupa Birliği'nde satılan tüm yeni otomobillerde Akıllı Hız Desteği (ISA) bulunması zorunlu. Kamera, uydu navigasyonu (GPS) ve dijital haritalardan yararlanan sistem, hız sınırını algılayarak sürücüyü uyarıyor, bazı araçlarda gaz pedalına direnç uyguluyor veya motor gücünü azaltıyor. Ancak sürücüler sistemi iptal edebiliyor.

Gündeme gelen yeni tartışma ise araçların belirli bölgelerde hız sınırının üzerine çıkmasını yazılım yoluyla tamamen engellemesi. Teknoloji buna büyük ölçüde hazır olsa da Avrupa Komisyonu tarafından açıklanmış bağlayıcı bir düzenleme bulunmuyor.

EN BÜYÜK SORUN HIZ VERİLERİNİN DOĞRULUĞU

Sistemlerin önündeki temel engelin araçların hızını sınırlamak değil, doğru hız sınırını belirlemek olduğu belirtiliyor. Yol çalışmaları, okul saatleri, hava koşulları ve paralel yollar sistemlerin yanlış veri üretmesine yol açabiliyor.

NewMobility'nin aktardığına göre, otomotiv risk analizi şirketi Thatcham Research tarafından yapılan testlerde en düşük performans gösteren aracın güzergâh boyunca yüzde 91,3 doğruluk sağladığı ancak hız sınırı değişikliklerinin yalnızca yüzde 74,3'ünü doğru algıladığı ortaya çıktı. En başarılı otomobilde bile her 10 hız sınırı değişikliğinden yaklaşık biri yanlış tespit edildi.

Aktif hız sınırlama sistemleri şimdilik ağırlıklı olarak kontrollü filolarda kullanılıyor. İngiltere Londra'da otobüslerde denenen sistem, ABD'nin New York şehrinde belediye araçlarının belirlenen hızın üzerine çıkmasını engelliyor.

ARAÇ AYNI ZAMANDA DENETİM ARACINA DÖNÜŞEBİLİR

Sistemin yalnızca uyarı vermek yerine hız ihlallerini otomatik olarak bildirmesi; mahremiyet, sürücünün kimliğinin belirlenmesi, hatalı cezalar ve itiraz hakkı gibi tartışmaları beraberinde getiriyor. Böyle bir uygulamada otomobil, sürüş ve konum verilerini kaydeden hareketli bir denetim aracına dönüşebilir.

Destekleyenler ise düşük hızların kazaları, yakıt tüketimini, emisyonu ve gürültüyü azaltacağını savunuyor. Buna rağmen otomobilin hız sınırını fiziksel olarak uygulaması, birçok ülkede sürücünün kontrol hakkına müdahale olarak görülebilecek siyasi bir tartışma yaratıyor.

RTÜK'ten yapılan açıklamaya göre, kamuoyuyla paylaşılan araştırmada, 15-21 yaş grubundaki gençlerin televizyon, isteğe bağlı yayın platformları, radyo, internet ve sosyal medya kullanım alışkanlıklarının yanı sıra dijital okuryazarlık düzeyleri detaylı şekilde incelendi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) güncel nüfus verileri doğrultusunda belirlenen yaş ve cinsiyet kotalarına uygun şekilde gerçekleştirilen araştırma, İBBS-2 düzeyindeki 26 ilde yaşayan 7 bin 511 genç ile bilgisayar destekli telefon anketi (CATI) yöntemiyle yapıldı.

Araştırma sonuçlarına göre gençlerin yüzde 57,2'sinin dijital okuryazarlık düzeyi yüksek, yüzde 28,9'unun orta ve yüzde 13,9'unun düşük seviyede olduğu belirlendi.

Araştırmada 2022 yılı verileriyle karşılaştırıldığında dijital okuryazarlık düzeyinde dikkat çekici bir artış yaşandığı görüldü.

Buna göre 2022'de dijital okuryazarlık düzeyi düşük olanların oranı yüzde 35,6 iken, 2025'te bu oran yüzde 13,9’a geriledi. Yüksek dijital okuryazarlık düzeyine sahip gençlerin oranı ise yüzde 29,4'ten yüzde 57,2'ye yükseldi.

Araştırmada, 19-21 yaş grubundaki gençlerin yüzde 62,4'ünün yüksek dijital okuryazarlık düzeyine sahip olduğu tespit edilirken, 15-18 yaş grubunda bu oran yüzde 53,4 olarak ölçüldü.

GENÇLERİN YAKLAŞIK YARISININ DİJİTAL AYAK İZİ FARKINDALIĞI YÜKSEK

Araştırma kapsamında gençlerin yalnızca yüzde 42'sinin Word, Excel ve PowerPoint gibi programları etkin şekilde kullanabildiği belirlendi.

Araştırmaya göre gençlerin yaklaşık yarısının dijital ayak izi farkındalığı yüksek olduğu görüldü. Yüzde 55,3'ünün dijital ayak izi farkındalık düzeyi yüksek, yüzde 44,7'sinin ise düşük seviyede bulunduğu belirtildi.

Bulgular, gençlerin önemli bir bölümünün çevrim içi ortamda bıraktıkları dijital izler konusunda daha fazla bilinçlendirilmesi gerektiğine işaret etti.

GENÇLERDE GÜNLÜK ORTALAMA TELEVİZYON İZLEME SÜRESİ 40 DAKİKA

Gençlerin 2022'de günlük ortalama televizyon izleme süresi 1 saat 40 dakika iken, 2025'te bu sürenin günlük ortalama 40 dakikaya gerilediği kaydedildi.

Katılımcıların yüzde 77,4'ü son bir ay içinde televizyon yayını izlediğini belirtirken, yalnızca yüzde 10,1'i televizyonu günlük olarak izlediğini ifade etti.

Kadınların televizyon izleme oranı yüzde 80,4, erkeklerin televizyon izleme oranı ise yüzde 74,5 olarak tespit edildi.

İsteğe bağlı yayın platformlarına yönelimin arttığı kaydedilen araştırmaya göre, son bir ay içinde bu platformları kullandığını belirten gençlerin oranı yüzde 65, günlük kullanım oranı ise yüzde 9,7 oldu.

Araştırmada, 2022'de bu oranın yüzde 40 seviyesinde olduğu dikkate alındığında gençler arasında isteğe bağlı yayın platformlarının kullanımında önemli bir artış yaşandığı ortaya çıktı.

KADINLAR 4 SAAT 37 DAKİKA, ERKEKLER İSE 4 SAAT 50 DAKİKA GÜNLÜK İNTERNET KULLANIYOR

Araştırma sonuçlarına göre gençlerin yüzde 28,8'i son bir ay içinde radyo dinlediğini ifade etti, günlük radyo dinleme oranı yüzde 4,6 olarak belirlendi.

Kadınların günlük ortalama radyo dinleme süresi 33 dakika, erkeklerin ise 44 dakika olarak raporlandı.

Araştırmada gençlerin internet kullanım oranının yüksek seviyelerde olduğu görüldü. Son bir ay içinde internet kullandığını belirtenlerin oranı yüzde 94,4 olarak kayıtlara geçti.

İnterneti günlük kullanma oranı yüzde 78,1 olarak ölçülürken, gençlerin günlük ortalama internet kullanım süresi kadınlarda 4 saat 37 dakika, erkeklerde ise 4 saat 50 dakika olarak belirlendi.

19-21 yaş grubunun günlük ortalama internet kullanım süresi ise 5 saat 10 dakika oldu.

GENÇLERİN GÜNLÜK ORTALAMA SOSYAL MEDYA KULLANIM SÜRESİ 3 SAAT 24 DAKİKA

Araştırmada, gençlerin yapay zeka teknolojilerine yoğun ilgi gösterdiği, son bir ay içinde yapay zeka destekli uygulamaları kullandığını belirtenlerin oranının yüzde 74,9 olduğu görüldü.

Araştırmaya göre sosyal medya kullanım oranının gençler arasında oldukça yüksek seviyede olduğu saptandı. Sosyal medyayı günlük kullananların oranı yüzde 70,8 olurken, son bir ay içinde kullandığını belirtenlerin oranı yüzde 89,2 olarak ölçüldü.

Gençlerin günlük ortalama sosyal medya kullanım süresi 3 saat 24 dakika olarak hesaplandı. Kadınların sosyal medya kullanım süresi günlük ortalama 3 saat 34 dakika, erkeklerde bu süre 3 saat 15 dakika olarak belirlendi.

Araştırmada sosyal medya kullanım amaçlarında ilk sırada yüzde 86,6 ile "gündemi takip etmek" yer aldı. Gençlerin yüzde 52,1'inin markaları takip etmek, yüzde 46,7'sinin ise çevrim içi alışveriş yapmak amacıyla sosyal medyayı kullandığı tespit edildi.

Araştırma kapsamında gençlerin sosyal medya kullanım yaşına ilişkin görüşleri de incelendi. Buna göre, gençlerin yüzde 88,1'i sosyal medya kullanımında yaş sınırı bulunması ve bu yaşın en az 16 olması gerektiğini düşündüğünü belirtti.

GENÇLERİN HABER ALMAK İÇİN EN ÇOK TERCİH ETTİĞİ MECRA SOSYAL MEDYA OLDU

Araştırmada gençlerin haber alma kaynakları da analiz edildi.

Sonuçlara göre, gençlerin haber almak için en çok tercih ettiği mecra yüzde 82,4 ile sosyal medya oldu. Sosyal medyayı yüzde 75,6 ile internet haber siteleri, yüzde 53,7 ile televizyon takip etti.

ABD ile İran savaşının tırmanması, Hürmüz Boğazı ile ilgili yaşanan gelişmeler ve sorunlar, Rusya’nın dizel ihracatını yasaklaması, Brent petrol ve küresel piyasalarda motorin ve benzinin metrik ton fiyatlarını uçuruyor. Brent petrol, 100 doları aştı.

Küresel piyasalarda motorinin metrik ton fiyatı da bin 280 doları gördü. Ardından bir miktar gevşedi. Halen, bin 270 dolar düzeyinde seyrediyor.

Enerji fiyatları üzerindeki küresel baskılar akaryakıta yeni bir zammı gündeme getirdi. Bu geceden geçerli olmak üzere motorine 4 TL 20 kuruş zam bekleniyor.

Sektör kaynakları, akaryakıta art arda gelen zamların, gerek benzin gerekse de motorindeki ÖTV’yi erittiğini belirterek, "Motorinde ÖTV tutarı, 1 TL 27 kuruşa düştü. Bu gece yarısı için hesaplanan zam tutarı 5 TL 50 kuruş. Bunun, yaklaşık 1 TL 27 kuruşu ÖTV’den karşılanacak. 4 TL 20 kuruş pompa satış fiyatlarına yansıtılacak. Bu zamla birlikte motorinde ÖTV, sıfırlanacak. İzleyen aşamada gelen zamlar, ÖTV desteği olmadığı için doğrudan pompa satış fiyatlarına yansıtılacak" diye konuştu.

Sektör kaynakları, benzine de zammın kapıda olduğunu belirterek, "Benzine de hafta başında zam gelebilir. Pazartesi günü için bir zam söz konusu olabilir" dedi.

100 TL’YE DAYANACAKTI

Kaynaklar, eşel mobil uygulamasının devreye alındığı mart ayının hemen başında motorindeki ÖTV tutarının yaklaşık 14 TL olduğunu belirterek, "Ürün fiyatına önce ÖTV, sonra da yüzde 20 KDV ekleniyor. Eşel mobil sistemi devreye alınmasaydı şu anda motorinin litresi 100 TL’ye dayanacaktı" dedi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Temmuz 2026'ya ilişkin "Sektörel Enflasyon Beklentileri" verilerini yayımladı.

Buna göre, temmuzda 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentileri geçen aya göre, piyasa katılımcıları için 0,14 puan artarak yüzde 23,95 seviyesine yükseldi.

ÖNCEKİ AYA KIYASLA DÜŞÜŞ BEKLENTİSİ ARTTI

Hanehalkı için 1,19 puan düşerek yüzde 44,94 seviyesine, reel sektör için 0,60 puan azalarak yüzde 32,50 seviyesine geriledi.

Gelecek 12 aylık dönemde enflasyonun düşeceğini bekleyen hanehalkı oranı bir önceki aya göre 1,93 puan artarak yüzde 17,63 seviyesinde gerçekleşti.

Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerinden derlenen bilgilere göre, haziran ayı sonu itibarıyla yatırımcı sayısında 1 milyon 626 bin 594 kişiyle ilk sırada yer alan İstanbul'u, 687 bin 565 kişiyle Ankara ve 448 bin 333 kişiyle İzmir takip etti.

İl bazında portföy dağılımına bakıldığında, Türkiye genelindeki 6 trilyon 362 milyar liralık toplam büyüklüğün en büyük payını elinde bulunduran İstanbul, bu alandaki açık ara liderliğini sürdürdü. İstanbul'daki yatırımcıların portföy büyüklüğü 4 trilyon 711 milyar 397 milyon lira oldu.

İstanbul'un ardından Ankara'daki yatırımcıların toplam pay senedi portföy büyüklüğü 442 milyar 358 milyon lira, İzmir'de ise 181 milyar 691 milyon lira olarak kayıtlara geçti.

BURSA 3 BÜYÜK ŞEHİRDEN SONRAKİ KONUMUNU KORUDU

İstanbul, Ankara ve İzmir'den sonra portföy büyüklüğü en fazla olan il yine Bursa oldu. Haziran sonu itibarıyla Bursa'da yerleşiklerin portföy değeri 116 milyar 339 milyon lira, buradaki pay senedi yatırımcı sayısı ise 278 bin 285 oldu. Böylece Bursa, 3 büyük ilin ardından en çok pay senedi yatırımcısına sahip şehir olarak öne çıktı.

Portföy büyüklüğünde Bursa'yı 72 milyar 258 milyon lirayla Antalya, 58 milyar 876 milyon lirayla Adana, 52 milyar 388 milyon lirayla Kocaeli, 44 milyar 580 milyon lirayla Balıkesir, 36 milyar 972 milyon lirayla Mersin ve 35 milyar 114 milyon lirayla Muğla izledi.

Yatırımcı sayısına bakıldığında ise 4. sıradaki Bursa'yı 231 bin 656 kişiyle Antalya, 192 bin 151 kişiyle Kocaeli, 189 bin 975 kişiyle Adana, 143 bin 456 kişiyle Mersin, 139 bin 472 kişiyle Konya ve 122 bin 358 kişiyle Balıkesir takip etti.

YABANCILARDA EN BÜYÜK PAY SENEDİ PORTFÖYÜ ABD'DE

Yurt dışı yerleşik yatırımcılara bakıldığında haziran sonu itibarıyla en büyük portföy değeri 767 milyar 568 milyon lirayla ABD'li yatırımcıların oldu.

Portföy değerinde ABD'yi 538 milyar 110 milyon lirayla Katar, 436 milyar 779 milyon lirayla Birleşik Krallık izledi. Listenin devamında 274 milyar 145 milyon lirayla İspanya, 136 milyar 928 milyon lirayla Lüksemburg ve 133 milyar 975 milyon lirayla Hollanda yer aldı.

ABD'li yatırımcı sayısı 996, Birleşik Krallıklı yatırımcı sayısı 283 ve Hollandalı yatırımcı sayısı 149 oldu. Almanya ise 2 bin 395 kişiyle sayıca en fazla yabancı yatırımcı barındıran ülke olarak dikkati çekti.

EN FAZLA YATIRIMCI SAYISINA SAHİP SEKTÖR ENDEKSİ "SANAYİ"

Endeksler bazında incelendiğinde yatırımcıların en çok ilgi gösterdiği endeks BIST 100 olmaya devam etti. BIST 100 endeksinde haziran sonu itibarıyla yatırımcı sayısı 4 milyon 592 bin 49 kişi olarak belirlendi.

Sektör endekslerine bakıldığında en fazla yatırımcı sayısına sahip sektör endeksi 4 milyon 237 bin 697 kişiyle sanayi olurken, bunu 3 milyon 721 bin 516 yatırımcıyla hizmetler takip etti.

Mali endeks 3 milyon 229 bin 693 yatırımcıya sahipken, teknoloji endeksinin yatırımcı sayısı 1 milyon 895 bin 339 kişi oldu. Yurt içinde en çok takip edilen endekslerden olan bankacılık endeksindeki yatırımcı sayısı ise haziran sonu itibarıyla 964 bin 5 olarak kayıtlara geçti.