Yönetim de 34 yaşındaki sağ bekin taleplerini dinleme kararı alırken, gerçekleştirilecek görüşmelerin ardından transferin netlik kazanacağı belirtildi. İlk etapta oyuncuya 1+1 yıllık kontrat önermeyi planlayan Fenerbahçe, maaş konusunda da İspanyol yıldızın beklentisini öğrenecek.

13 yıl boyunca Real Madrid'de top koşturan Carvajal, haziran ayının sonunda eflatun-beyazlılardan ayrıldı. 6 Ekim 2024'te çapraz bağ sakatlığı yaşayan yıldız futbolcu, 238 gün sahalardan uzak kalırken bu süreçte 56 maç kaçırmıştı.

Fenerbahçe'de sağlık heyetinin de bu nedenle tecrübeli futbolcunun sağlık raporlarını inceleyeceği bildirildi.

''İNSAN ZİHNİNDEN DAHA AKILLI OLACAĞI İDDİA EDİLİYOR''

Tartışmalara neden olan habere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ali Murat Kırık, “İnsan zekâsı kişisel deneyim ve uyarlanabilir öğrenme metotlarıyla oluşumunu sağlarken, yapay zekâ önceden aktarılmış verilere ihtiyaç duymaktadır. Yani insan zekâsıyla aynı durum söz konusu değildir. Yani insan zekâsıyla aynı durum söz konusu değildir. Makineler insan davranışını taklit etse de onlarda rasyonel kararlar verme kapasitesi hâlâ eksiktir. Uzmanlara göre yapay zekânın bir türü insan zekâsının çok çok ötesinde olacaktır. Kendini bilen bir yapay zekâ bağımsız bir zekâya sahip olacak ve kendi kararlarını verebilecek potansiyele erişecektir. Bu makinelerin insan zihninden daha akıllı olacağı iddia edilmektedir. Yapay zekâ sistemleri verilere dayalı mantıklı kararlar vermek üzere tasarlanmıştır, fakat insanların nasıl hissettiklerini anlayamaz veya sezgiye dayalı kararlar alamazlar. Bu nedenle, yapay zekânın tamamen insan karar vericilerin yerini alamayacağını ifade edebilmek mümkündür” diye konuştu.

''SINIR KONULMALI''

Yapay zekâların veriyle beslendiğini ve yazılım ürünü olduklarını anlatan Kırık, “Yapay zekânın sınırı olması gerekiyor. Oxford Üniversitesi ekibi, yapay zekânın kolayca kontrol edilemeyeceği ve gelecekte insanların veya insan varlığının anlamlı özelliklerinin olmadığı bir dünya inşa etmeye yönlendirileceği konusundaki endişelerini dile getirmektedir. Karmaşık yapay zekâ sistemleri şayet kontrolsüz ve denetimsiz bırakılırsa, istenen davranıştan sapma ve görevleri etik olmayan yollarla gerçekleştirme riskiyle karşı karşıya kalabilmektedir. Yapay zekânın yasal olarak düzenlenmesi ve yazılımların belli bir sınır içerisinde gelişim göstermesi gelecekte yaşanabilecek olası tehlike ve sorunların bir nebze de olsa önüne geçebilecektir” ifadelerini kullandı.

Rap, elektronik müzik, pop, rock ve K-pop türlerinde uluslararası ölçekte geniş hayran kitlesine sahip sanatçılar İstanbul konserlerinde hayranlarıyla buluşacak.

İngiliz rapçi Central Cee, 1 Ağustos'ta Festival Park Yenikapı'da, Arap pop müziğinin tanınmış isimlerinden Amr Diab ise 2 Ağustos'ta Ataköy Marina’da İstanbul Festivali kapsamında müzikseverlerle buluşacak.

Elektronik müziğin öncü gruplarından The Prodigy, 7 Ağustos'ta Zorlu Performans Sanatları Merkezi (PSM) Turkcell sahnesinde konser verecek.

14-15 AĞUSTOS'TA K-POP KONSERLERİ GERÇEKLEŞECEK

Dünyaca ünlü Hollandalı DJ Tiesto, 8 Ağustos'ta İstanbul Festivali'nde performans sergileyecek.

İsveçli pop yıldızı Zara Larsson, 9 Ağustos'ta Bonus Parkorman'da konser vererek sevilen şarkılarını yorumlayacak.

LP sahne adını kullanan ABD'li şarkıcı ve söz yazarı Laura Pergolizzi, 14 Ağustos'ta Küçükçiftlik Park'ta hayranlarıyla buluşacak.

Güney Koreli K-pop şarkıcısı Kwon Eunbi ile K-pop grubu ATEEZ 14 Ağustos'ta, Koreli şarkıcı Sunmi ile K-pop grubu MONSTA X 15 Ağustos'ta, Festival Park Yenikapı'da K-pop sevenlerle bir araya gelecek.

FİLİSTİNLİ SANATÇI SAMA' ABDULHADİ 28 AĞUSTOS'TA PERFORMANS SUNACAK

Elektronik müziğin dikkati çeken isimlerinden Argy, 16 Ağustos'ta Festival Park Yenikapı'da, Filistinli techno sanatçısı Sama' Abdulhadi ise 28 Ağustos'ta Klein Phönix'te performans sergileyecek.

Grammy ödüllü ABD'li rock müzisyeni Jack White, 23 Ağustos'ta Bonus Parkorman'da müzikseverlerle buluşacak.

Farklı müzik türlerinden sanatçıları ağırlayacak İstanbul'da yaz dönemi kültür ve sanat etkinlikleri açısından hareketli geçecek.

Milattan önce (MÖ) 490-478 yıllarındaki Yunan-Pers savaşlarından sonra Yunanistan'ın iki büyük gücü olan Atina ile Sparta arasındaki iktidar mücadelesini anlatan oyunu Aristophanes kaleme aldı, Barış Erdenk yönetti.

"Lysistrata", İDT tarafından Prizrenfest Açıkhava Tiyatro Festivalikapsamında Prizren'de Kültür Evi'nde sahnelendi.

Fulya Ülvan, Ebru Aytürk, Sevi Demirçivi, Çiğdem Aygün ve Melodi Özkazanç sergiledikleri performansla izleyicilerin beğenisini kazandı.

Tiyatroseverler, oyunun ardından selamlama için sahneye gelen oyuncuları uzun süre ayakta alkışladı.

Etkinlik, Prizren merkezli Doğru Yol Türk Kültür Sanat Derneğinin 75. kuruluş yıl dönümüne ithaf edildi.

Büyükşehir Belediyesinden yapılan açıklamaya göre, Kültür ve Turizm Bakanlığı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü işbirliğinde düzenlenecek etkinlikte "Kuğu Gölü", 5 Ağustos'ta saat 21.00'de, "Zorba" ise 8 Ağustos'ta saat 21.00'de gerçekleştirilecek.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Denizli Büyükşehir Belediye Başkanı Bülent Nuri Çavuşoğlu, Hierapolis Antik Kenti'nin tarihi atmosferinde dünyaca ünlü eserleri vatandaşlarla ücretsiz buluşturmanın mutluluğunu yaşadıklarını belirtti.

Denizli'nin kültür ve sanatla anılan bir kent olmasını hedeflediklerini bildiren Çavuşoğlu, tüm vatandaşları 5 ve 8 Ağustos'ta düzenlenecek etkinliklere davet etti.

ÇİN'DE REKOR PETROL STOKU

Fiyatlardaki bu sınırlı seyirde; beklenen fiziki arz kaybının yaşanmaması, yüksek stoklar ve ABD Başkanı Donald Trump'ın siyasi hedefleri ana etken olarak öne çıkıyor. Kpler Kıdemli Petrol Uzmanı Homayoun Falakshahi, haziranda Hürmüz Boğazı'nın açılmasıyla denizdeki petrol hacminin 1,35 milyar varille rekor seviyeye ulaştığını ve Çin'in yüksek stoklarının piyasaya esneklik sağladığını vurguluyor. Falakshahi, Trump'ın 2028 adaylık açıklamasıyla önemi artan kasım ara seçimleri öncesinde, yönetimin akaryakıt fiyatlarını frenleme motivasyonunun spekülatif alımları engellediğini ve Trump'ın söylemlerinin kısa vadeli beklentileri yönlendirdiğini ifade ediyor.

Viyana Enerji Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Fereydoun Barkeshli ise piyasanın spekülatif bir döneme girdiğini ve katılımcıların krizden ziyade normalleşme ihtimalini fiyatladığını belirtiyor. Ortadoğu'daki gelişmelere savaşın ilk günlerine kıyasla daha zayıf tepki verildiğini aktaran Barkeshli, vadeli işlemlerin fiyatları baskılamak amacıyla manipüle edildiğine dair şüpheler bulunduğunu dile getiriyor. Barkeshli, Trump'ın düşük petrol savunuşu ve manşetlerin algıyı yönetmesiyle vadeli ile fiziki piyasa arasındaki fiyat farkının olağan dışı şekilde açıldığına dikkat çekiyor.

EN ETKİLİ YOL: SAVAŞI SONA ERDİRMEK

Sparta Ham Petrol Piyasası Yöneticisi Aaron Kildow da Trump yönetiminin ara seçimler öncesinde akaryakıt fiyatlarını düşürmek için seçeneklerinin sınırlı olduğunu vurguluyor. Teorik olarak rafine ürün ihracatına geçici kısıtlama getirilebileceğini ancak bunun müttefik ülkeler nezdinde ciddi ve istenmeyen sonuçlar doğurabileceğini söyleyen Kildow, en etkili yolun savaşı sona erdirmek ve akışı normalleştirmek olduğunun altını çiziyor. Kildow ayrıca, ABD'nin artan hafif ham petrol üretiminin, Basra Körfezi'nden sağlanan orta yoğunluklu petrolün yerini tam olarak dolduramayıp sevkıyatlar normale dönmeden kalıcı bir rahatlama beklenmediğini sözlerine ekliyor.

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Muharrem Tokmak, hastalığın klima kullanımına bağlı olarak en sık yaz ve kış döneminde görüldüğünü belirterek, "Klima aşırı ve uzun süre kullanıldığında hastalık riski artıyor. Solunum yoluyla bulaşan bu hastalığın en yaygın görüldüğü yerlerin arasında oteller, büyük toplantı salonları, jakuziler, termal alanlar, dekoratif su alanları, bankalar ve ofisler yer alıyor. Ev ve araba içi iklimlendirme sistemlerinde su kullanılmadığı için bu hastalığa yakalanma riski son derece düşük oluyor. Bakteri, göller ve akarsular gibi sulak ortamlarda da doğal olarak bulunuyor. Bakteri solunum ile alındığında ve insan içerisinde gelişip yayıldığında insan sağlığını tehdit eder bir hal alıyor" ifadelerini kullandı.

"LEJYONER HASTALIĞI BELİRTİLERİ ZATÜRRE İLE BENZERLİK TAŞIYOR"

Hastalık belirtilerinin genellikle bakteri vücuda solunum ile girdikten 2-10 gün sonra ortaya çıktığını aktaran Tokmak, şunları kaydetti:

"Hastalığın şikayetleri zatürre ile benzer şikayetler gibi görünse de daima tipik zatürre bulguları olmayabiliyor. Ateş, üşüme, titreme, halsizlik, baş ağrısı, kas ağrısı, kuru ya da balgamlı öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı en sık bilinen belirtiler arasında yer alıyor. İshal, kusma, dikkat eksikliği ve duygu durum bozukluğu daha az sıklıkla görülse de hekimleri lejyoner hastalığı açısından uyaran belirtiler olarak öne çıkıyor. Hastalığın teşhisinde ise kan testleri, göğüs röntgeni, akciğer doku testi ve idrar testi kullanılıyor.

Hastalığın teşhis ve tedavisinde geç kalındığı durumlarda ölümle sonuçlanabilen ciddi komplikasyonlar oluşabilir. En sık karşılaşılan komplikasyonlar sepsis, septik şok, akut böbrek yetmezliği ve akciğer yetmezliği olarak görülüyor. Tedavide 15-21 gün antibiyotikler kullanılıyor. Hastalığın şiddetine göre damar yoluyla antibiyotik, sıvı desteği ve gerekirse oksijen desteği sağlanabiliyor. Ayrıca düzenli ve dengeli beslenme ile istirahat sağlanması gerekiyor. Zamanında teşhis edilen ve tedavisi başlanılan lejyoner hastalığının komplikasyonsuz, son derece başarılı tedavisi mümkün oluyor."

KLİMANIN SEBEP OLDUĞU DİĞER HASTALIKLAR

Tokmak, yanlış klima kullanımı nedeni ile oluşan solunum sistemi hastalıklarının basit öksürükten ciddi akciğer hastalıklarına kadar uzandığını kaydetti.

Klimanın üflediği soğuk hava ile burun içinde konka adı verilen yapıların şiştiğini ve burun tıkanıklığına yol açtığını belirten Tokmak, "Bu durum çeşitli boğaz ve alt solunum yolu problemlerine yol açabiliyor. Alerjik kişilerde sürekli klimaya maruziyet, ısı ve nem değişimine sebep olarak alerjiyi tetikleyebiliyor. Yanlış klima kullanımının solunum sistemi dışında eklem rahatsızlıkları, yüz felci, klima ateşi gibi problemlere yol açtığı da biliniyor" değerlendirmesinde bulundu.

TRAPPIST-1 SİSTEMİ: DÜNYA'NIN İKİZLERİ YAŞANABİLİR BÖLGEDE YER ALIYOR

Uzayda yaşam arayışında en gözde hedef haline gelen sistemlerin başında, Dünya'dan yaklaşık 40 ışık yılı uzaklıkta bulunan TRAPPIST-1 ultra-soğuk kırmızı cüce sistemi geliyor. Yaklaşık olarak Dünya boyutlarında yedi farklı gezegene ev sahipliği yapan sistem, atmosferik koşulları ve su barındırma potansiyeliyle bilim insanlarının ilk sırasında yer alıyor.

Ancak Dr. Kaltenegger, merkeze çok yakın olan ilk üç gezegenin yüksek sıcaklık nedeniyle canlılığa geçit vermediğini belirtiyor. Yürütülen analizlerde; TRAPPIST-1 e, TRAPPIST-1 f, TRAPPIST-1 g ve TRAPPIST-1 h gezegenlerinin yörünge süreleri ve yıldızlarından aldıkları ısı miktarı açısından canlılığın filizlenmesine en uygun sıvı su dengesine ("Goldilocks" bölgesi) sahip olduğu ifade ediliyor.

AVATAR'IN PANDORA'SINA İLHAM VEREN PROXİMA CENTAURİ B

Dünya'ya sadece 4 ışık yılı uzaklıkta bulunan ve "kapı komşumuz" olarak nitelendirilen Proxima Centauri sistemi, gelişmiş uzay araçları icat edildiğinde insanlığın ulaşacağı ilk durak olarak öne çıkıyor. Üçlü bir yıldız sisteminin parçası olan Proxima Centauri b gezegeni, merkezindeki kırmızı cüce yıldızın etrafındaki turunu sadece 11 günde tamamlıyor.

Yıldızına kütleçekimsel olarak kilitlenmiş durumda bulunan gezegenin bir yüzü sürekli gündüzü yaşarken diğer yüzü mutlak bir karanlığa gömülüyor. Bu aşırı ortam şartlarına rağmen atmosfer korumasına sahip olması halinde canlılığın gelişebileceği ifade ediliyor. Ünlü yönetmen James Cameron'ın sinema tarihine geçen Avatar filmindeki kurgusal "Pandora" uydusunun da bu sistemdeki gaz devleri ve yıldız yapısından esinlenilerek tasarlandığı kaydediliyor.

KEPLER-62 VE ASTROFİZİKTE YENİ BİR DÖNEMİN BAŞLANGICI

Gökbilim dünyasında 2013 yılında keşfedilen ve Dünya'dan 1.200 ışık yılı uzaklıkta yer alan Kepler-62 sistemi, uzayda kayalık gezegen varlığının kanıtlanmasında dönüm noktası kabul ediliyor. Kepler-62e ve Kepler-62f adıyla anılan iki ılıman dünya, gaz kütlesi olmaktan uzak, tıpkı Dünya gibi katı yüzey yapısına sahip oluşlarıyla öne çıkıyor.

Dr. Kaltenegger, geçmişte kullanılan kütle ölçüm tekniklerinin gezegenlerin gaz devi mi yoksa kayalık mı olduğunu ayırt edemediğini, ancak Kepler sisteminin keşfiyle birlikte evrende ne çok sıcak ne de çok soğuk olan milyarlarca potansiyel Dünya ikizinin varlığının kesinleştiğini aktarıyor. James Webb Uzay Teleskobu ve gelecekteki gözlem araçlarıyla bu 7 gezegenin atmosferindeki kimyasal gaz izleri (biyo-imzalar) taranarak uzaylı yaşamının ilk doğrudan kanıtlarına ulaşılması hedefleniyor.

GECE YEME İSTEĞİNİ TETİKLEYEN 7 ŞAŞIRTICI SEBEBİ

1. Gün içinde yeterince yemek yememek

Gece acıkmasının en yaygın nedenlerinden biri, gün boyunca vücudun ihtiyaç duyduğu enerjinin yeterince karşılanmamasıdır. Kahvaltıyı atlamak, öğle yemeğini geçiştirmek veya akşam öğününü çok erken yemek, gece saatlerinde açlık hissinin ortaya çıkmasına neden olabilir.

Özellikle gün içinde uzun süre aç kalındığında, akşam saatlerinde daha yoğun bir yeme isteği oluşabilir. Bu nedenle düzenli ve dengeli öğünler tüketmek, gece gelen ani açlık hissinin azalmasına yardımcı olabilir.

2. Akşam öğününün yeterince doyurucu olmaması

Akşam yemeğinde yalnızca hızlı sindirilen karbonhidrat ağırlıklı besinlere yer vermek, kısa süre sonra yeniden acıkmaya neden olabilir. Öğünün yeterli protein, lif ve sağlıklı yağ içermemesi de tokluk süresinin kısalmasına yol açabilir.

Dengeli bir akşam öğünü, gece boyunca daha uzun süre tok kalmaya yardımcı olabilir. Sebzeler, protein kaynakları ve lif içeren besinlerin dengeli şekilde tüketilmesi bu açıdan önemlidir.

3. Stres ve duygusal yeme isteği

Gece saatlerinde çevresel uyaranların azalması, gün boyunca ertelenen düşünce ve duyguların daha fazla hissedilmesine neden olabilir. Stresli veya yoğun bir günün ardından bazı kişiler kendilerini yiyeceklere yönelirken bulabilir.

Bu durumda hissedilen şey her zaman fiziksel açlık olmayabilir. Özellikle çikolata, cips, tatlı veya hamur işi gibi belirli yiyeceklere karşı yoğun istek duyulması, duygusal yeme davranışıyla ilişkili olabilir.

4. Uykusuzluk gece acıkmasını artırabilir

Yeterince uyumamak, iştah ve toklukla ilişkili hormonal mekanizmaları etkileyebilir. Geç saatlere kadar uyanık kalmak da doğal olarak yemek yeme fırsatını artırır.

Normalde uykuya ayrılması gereken saatlerde uyanık olan kişiler, televizyon izlerken veya telefon kullanırken atıştırmaya daha yatkın hale gelebilir. Bu durum zamanla gece yeme alışkanlığının oluşmasına neden olabilir.

5. Gece alışkanlık haline gelen atıştırmalar

Bazen gece yemek yemek gerçek açlıktan çok bir rutine dönüşebilir. Her akşam televizyon karşısında bir şeyler yemek veya yatmadan önce mutlaka atıştırmak, zamanla otomatik bir davranış haline gelebilir.

Bu nedenle gece acıkıldığında öncelikle gerçekten fiziksel bir açlık hissedilip hissedilmediğini anlamaya çalışmak faydalı olabilir. Açlık yerine yalnızca alışkanlık söz konusuysa, farklı bir rutin oluşturmak gece atıştırmalarını azaltmaya yardımcı olabilir.

6. Gün içinde fazla kısıtlayıcı beslenmek

Gün boyunca çok düşük miktarda beslenmek veya bazı yiyecekleri tamamen yasaklamak, gece saatlerinde kontrolsüz yeme isteğini tetikleyebilir. Özellikle katı diyet uygulayan kişilerde gün boyunca bastırılan yeme arzusu, akşam saatlerinde daha yoğun şekilde ortaya çıkabilir.

Sağlıklı beslenme düzeninde aşırı kısıtlamalar yerine dengeli ve sürdürülebilir bir yaklaşım benimsemek önemlidir.

7. Susuzluk açlıkla karıştırılabilir

Bazen vücudun sıvı ihtiyacı, açlık hissiyle karıştırılabilir. Gün içinde yeterince su tüketilmemesi, özellikle akşam saatlerinde bir şeyler yeme isteği şeklinde algılanabilir.

Bu nedenle gece gelen yeme isteğinde öncelikle susuzluk ihtimalini değerlendirmek faydalı olabilir. Ancak uyku öncesinde aşırı miktarda sıvı tüketmek, gece sık sık uyanmaya neden olabileceğinden dengeyi korumak önemlidir.

GECE ACIKINCA NE YAPILABİLİR?

Gece gerçekten fiziksel olarak acıkıldığında açlığı tamamen bastırmaya çalışmak yerine, daha dengeli ve hafif bir seçenek tercih edilebilir. Özellikle protein ve lif içeren küçük bir ara öğün, daha uzun süre tokluk sağlayabilir.

Bununla birlikte gece yeme isteği sık sık tekrarlanıyorsa gün içindeki beslenme düzenini gözden geçirmek gerekir. Öğün atlamak, gün boyunca çok az yemek yemek, düzensiz uyumak veya yoğun stres altında olmak bu durumun arkasındaki temel nedenler arasında olabilir.

BEŞİKTAŞ'IN MAÇINA İNGİLİZ HAKEM

UEFA'nın yaptığı görevlendirmeye göre, Beşiktaş'ın deplasmanda Danimarka temsilcisi Midtjylland ile oynayacağı UEFA Avrupa Ligi rövanş mücadelesinde İngiltere Futbol Federasyonu'ndan John Brooks düdük çalacak.

BAŞAKŞEHİR MAÇINI BELÇİKALI HAKEM YÖNETECEK

RAMS Başakşehir'in Finlandiya ekibi Inter Turku'ya konuk olacağı UEFA Avrupa Konferans Ligi rövanş karşılaşmasında ise Belçika Futbol Federasyonu'ndan Nathan Verboomen görev yapacak.

Erzincan 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde 7 Temmuz'da görülen duruşmada, tutuklu sanıklar Iain Ronald Guille ve Ali Rıza Kalender'in adli kontrol kapsamında ev hapsi tedbiri uygulanarak tahliyelerine karar verilmişti.

Cumhuriyet savcısının karara karşı bir üst mahkeme olan Erzincan 2. Ağır Ceza Mahkemesine itiraz etmesi üzerine, Guille ve Kalender'in yeniden tutuklanması kararlaştırıldı.

Karar üzerine sanıklar cezaevine götürüldü.

Menteşe ilçesine bağlı Yenice Mahallesi sınırlarındaki ormanlık alanda, henüz belirlenemeyen nedenle yangın çıktı. Vatandaşların ihbarı üzerine bölgeye Muğla Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri sevk edildi.

Yangına 10 helikopter, 4 uçak, 26 arazöz, 9 su tankeri, 3 dozer ve 228 personelle müdahale ediliyor.

Ekiplerin, alevlerin çevredeki ormanlık alanlara ve yerleşim yerlerine sıçramasını önlemek amacıyla havadan ve karadan yürüttüğü çalışmalar sürüyor.

Denetimli serbestliğin, şüpheli, sanık ve hükümlülerin toplum içinde denetim ve takibinin yapıldığı bir infaz sistemi olduğunu belirten Yıldız, kişilerin iyileştirilmesi için ihtiyaç duyulan hizmet, program ve kaynakların da bu sistem kapsamında sağlandığını ifade etti.

“KİŞİNİN HÜRRİYETİNİ TAM OLARAK SINIRLANDIRMIYOR”

Denetimli serbestliğin hapis cezasından farklı olarak kişinin hürriyetini tamamen sınırlandırmadığını kaydeden Yıldız, şu ifadeleri kullandı:

“Denetimli serbestlik; şüpheli, sanık ve hükümlülerin toplum içinde denetim ve takibinin yapıldığı, iyileştirilmeleri için ihtiyaç duyulan hizmet, program ve kaynakların sağlandığı, yeniden suç işlenmesini önlemeyi ve toplumun korunmasını amaçlayan bir infaz sistemidir.

Ceza sisteminin en yaygın şekli olan hapis cezasının aksine denetimli serbestlik sistemi, kişinin hürriyetini tam olarak sınırlandırmamakta; bireye, ceza infaz kurumu dışında bir fırsat sunmakta, kendisi hakkında belirlenen yükümlülük ve programlara uygun hareket ederek cezasının infazını ceza infaz kurumunda değil, toplumla ilişiği koparılmadan dışarıda gözetim altında geçirmesini sağlamaktadır. Burada kazanılan başarının doğrudan topluma yansıyacak olması, denetimli serbestlik faaliyetlerini daha da özel ve önemli kılmaktadır.”

149 MERKEZDE FAALİYET GÖSTERİYOR

Türkiye’de denetimli serbestlik sisteminin, 20 Temmuz 2005 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu ile çağdaş ceza infaz sistemindeki yerini aldığını belirten Yıldız, 15 Ağustos 2005 tarihinde Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Denetimli Serbestlik Daire Başkanlığı’nın kurulduğunu anımsattı.

Yıldız, Bakanlık bünyesinde Denetimli Serbestlik Hizmetleri Danışma Kurulu oluşturulduğunu, adalet komisyonunun bulunduğu 133 merkezde denetimli serbestlik müdürlükleri ile koruma kurullarının teşkilatlandırıldığını aktardı.

Günümüzde adalet komisyonunun bulunduğu 149 merkezde denetimli serbestlik müdürlükleri ile koruma kurullarının faaliyetlerini sürdürdüğünü bildiren Yıldız, müdürlüklerin görevlerini şöyle sıraladı:

“Şüpheli, sanık ve hükümlülerin toplum içinde denetim ve takibi ile iyileştirme faaliyetleri, salıverilme sonrası destek hizmetleri ve sosyal araştırma raporu hazırlanarak adli mercilere yardımcı olunması görevleri yerine getirilmektedir.”

14 FARKLI KARAR TÜRÜNDE UYGULANIYOR

Yıldız, mahkemeler, Cumhuriyet savcılıkları ve infaz hâkimleri tarafından tutuklamaya alternatif adli kontrol tedbirleri kapsamında belirli yerlere düzenli başvurma, konutu terk etmeme, belirli bir yerleşim bölgesini terk etmeme veya belirlenen yerlere gitmeme kararları verilebildiğini belirtti.

Şarta bağlı erken tahliye kapsamında kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma, bir konut veya bölgede denetim ve gözetim altında bulunma, belirlenen bölgelere gitmeme ve programlara katılma yükümlülüklerinin uygulanabildiğini kaydeden Yıldız, uyuşturucu madde kullananlara yönelik tedavi ve rehabilitasyon faaliyetleri de yürütüldüğünü ifade etti.

Çocukların denetim altına alınması kapsamında rehberlik ve iyileştirme çalışmalarının yapıldığını belirten Yıldız, adli para cezalarının kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışmaya çevrilmesi başta olmak üzere 14 farklı karar türünde denetimli serbestlik kararı verildiğini bildirdi.

Denetimli serbestlik kararlarının Türk Ceza Kanunu, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu kapsamında verildiğini belirten Yıldız, denetimli serbestlik müdürlüklerinin ilgili mevzuat çerçevesinde 13 farklı karar türünün infazını gerçekleştirdiğini kaydetti.

Anahtar Parti Genel Başkanı Yavuz Ağıralioğlu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, iktidara şu eleştirilerde bulundu:

"Vesayetle mücadele ettiniz, Allah var. Askerî vesayetle mücadele ettiniz, bürokratik vesayetle mücadele ettiniz. Memleketin üzerinde siyasetten başka güç odakları vardı; bunlarla hesaplaştınız. Teşekkür ederiz.

Ama bütün vesayet odaklarını ortadan kaldırıp Türkiye’yi demokratikleştirecekken, memleketi daha kuvvetli bir parti vesayetine mahkûm ettiniz. Bugün mülki idare partiniz karşısında aciz. Devlet bürokrasisi aciz. Adli bürokrasi aciz. Akademi aciz. Sivil toplum aciz.

Vesayetle mücadele, bütün yetkiyi bir partide toplamak için yapılmaz. Devleti hukuka, kurala, kuruma bağlamak için yapılır. Siz vesayeti kaldırmadınız; vesayetin adresini değiştirdiniz."

CHP Sözcüsü Müslim Sarı’nın açıklamasının tamamı şöyle:

"Partimizin İstanbul’da gerçekleştirdiği kitlesel ve coşkulu üye katılım törenini karalamak amacıyla ortaya atılan bu iddialar, ahlak ve vicdan dışı birer iftiradan ibarettir. CHP’ye her gün binlerce yurttaşımız kendi iradesiyle, bu ülkenin geleceğine nefes olmak için katılmaktadır.

Partimize katılan işsizleri, atanmayan öğretmenleri, emeklileri ve bu ülkenin kederini paylaşan insanları "paralı figüran" olarak nitelendirmek, binlerce yurttaşımızın onuruna ve hakkına açıkça girmektir. Açıkça ifade ediyoruz: Siz ne Cumhuriyet Halk Partisi’ni ne de Cumhuriyet Halk Partilileri tanıyan bir tetikçisiniz! Gerçekleri Eğip Bükemezsiniz Cumhuriyet Halk Partisi, kökleri Kuva-yı Milliye’ye dayanan, gücünü sermayeden veya karanlık odaklardan değil, yalnızca milletinden alan ulu bir çınardır.

Gazetecilik maskesi altında halkın temiz iradesine ve partimizin onurlu mücadelesine çamur atmaya çalışan bu anlayışa karşı tüm hukuki haklarımızı sonuna kadar kullanacağımızı ve kamuoyunun takdirine sunacağımızı bildiririz.”

<blockquote class="twitter-tweet"><p lang="tr" dir="ltr">Tetikçilikle Basın Ahlakı Bağdaşmaz!<br>Partimizin İstanbul’da gerçekleştirdiği kitlesel ve coşkulu üye katılım törenini karalamak amacıyla ortaya atılan bu iddialar, ahlak ve vicdan dışı birer iftiradan ibarettir.<br>CHP’ye her gün binlerce yurttaşımız kendi iradesiyle, bu ülkenin… <a href="https://t.co/J5xwzi6AcQ">https://t.co/J5xwzi6AcQ</a></p>&mdash; Müslim Sarı (@muslimsarichp) <a href="https://x.com/muslimsarichp/status/2081073103086518492?ref_src=twsrc%5Etfw">July 25, 2026</a></blockquote> <script async src="https://platform.x.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>

Tekin, gazete hakkında suç duyurusunda bulunacaklarını belirterek, “Siz kimin figüranısınız” diye sordu. Tekin, gazetenin iddiasıyla ilgili suç duyurusunda bulunacaklarını da açıkladı.

Tekin’in sosyal medya hesabından yaptığı açıklamanın tamamı şöyle:

“Siz Kimin Figüranısınız? Bugün gerçekleştirdiğimiz partimize katılım töreni kirli medyanın kimyasını bozdu. Bugün açıklamış olduğum itirafçıların fotoğraflarını, itiraf belgelerini görmemek adına her zaman olduğu gibi yalan, yanlış, gerçek dışı ve iftira niteliğindeki haberlerinizle toplumu yanıltmak istemektesiniz. Sadece bu açıklamayla kalmayacağım. Pazartesi günü bu yalana ortak olan kirli medyanın tamamına karşı suç duyurusunda bulunacağım.”

<blockquote class="twitter-tweet"><p lang="tr" dir="ltr">Siz Kimin Figüranısınız?<br><br>Bugün gerçekleştirdiğimiz partimize katılım töreni kirli medyanın kimyasını bozdu.<br>Bugün açıklamış olduğum itirafçıların fotoğraflarını, itiraf belgelerini görmemek adına her zaman olduğu gibi yalan, yanlış, gerçek dışı ve iftira niteliğindeki… <a href="https://t.co/5UTKMm9ocX">https://t.co/5UTKMm9ocX</a></p>&mdash; Gürsel Tekin (@gurseltekin34) <a href="https://x.com/gurseltekin34/status/2081062092078035412?ref_src=twsrc%5Etfw">July 25, 2026</a></blockquote> <script async src="https://platform.x.com/widgets.js" charset="utf-8"></script>

Kılıçdaroğlu, burada yaptığı konuşmada, şunları söyledi:

"AÇIĞINIZI KEŞFEDENİN ESİRİ OLURSUNUZ"

"Siyaset hesap verme sanatıdır. Hesap verme sanatıdır. Hesap verebiliyorsanız siyaset yapacaksınız. Hesap veremediğiniz andan itibaren size hesap soracak kişinin esiri olursunuz. Bir daha ifade edeyim. Hesap verecek konumda değilseniz, iyi de meydana çıkıp herkesten hesap soruyorsanız sizden değerli kimse yoktur. Ama hesap soran, açığınız varsa, açığınızı keşfeden insanın esiri olursunuz. Tutsak olursunuz. Söz edemezsiniz, konuşamazsınız. Olmaz. Siyasetçi öyle değil. Siyasetçi temiz ve ahlaklı olmak zorunda. Yolsuzluklara karşı çıkacağız. Ben siyasette yolsuzluklara karşı çıktığım için, yolsuzluklarla mücadele ettiğim için tanındım. Bana bir ara dediler ki, 'Ya şu adam çok değerli. Bak, hapse atıldı. Sen de bunun yanında dur.' Yolsuzluğu varsa durmam. Hırsızlığı varsa durmam. Durmam. Ahlaklı insanın başımın üstünde yeri vardır. Temiz insanın başımın üstünde yeri vardır. Düzgün insanın başımın üstünde yeri vardır. Peki, siyaset ne için yapılır? Halk için yapılır. Halkın sorunlarını çözmek için yapılır. Halkın dertlerini dile getirmek için yapılır. Cumhuriyet Halk Partisi 103 yıllık şerefli, onurlu, dik duran, hiç kimseye boyun eğmeyen bir partidir.

"BEŞLİ ÇETELERLE NEDEN MÜCADELE EDİLMİYOR?"

Biz mücadele alanlarımızda yolsuzluklarla mücadele ettik, değil mi? Beşli çeteleri Allah aşkına niye dillendirmiyorlar? Niye 'beşli çeteler' demiyorlar? Devleti soyanlarla niye mücadele etmiyorlar? Üzerine yürüdüm. Her türlü mücadeleyi yaptım. Onların dağıttıkları paralarla, onların satın aldığı gazetelerle, onların satın aldığı televizyon kanallarıyla birebir mücadele ettim. Etmeye de devam edeceğim. Hiç kimse endişe etmesin. Eğer bugüne kadar susuyorsak edebimizden susuyoruz. Edebimizden. Edebimizden susuyoruz.

"UYUŞTURUCU BARONLARININ HESABINI SORACAĞIZ"

Türkiye'nin en temel sorunlarından birisi de uyuşturucu. Uyuşturucu baronlarıyla mücadele edeceğim. O baronların kimliğini de, adını da, soyadını da şirketlerini de hepsini açıklayacağız. Yeri geldiğinde. Devletin içine çöreklenen, siyasetten destek alan uyuşturucu baronları var. Uyuşturucu... Çocuğu uyuşturucu kullanan ailelerle ilk toplantıyı yapan gene Cumhuriyet Halk Partisi. Gene o aileleri dinleyen Cumhuriyet Halk Partisi. O mücadeleyi yapan Cumhuriyet Halk Partisi. Türkiye'nin önündeki işsizlikten çok daha büyük bir sorun olarak önümüze doğuyor. İşsizlikten çok daha büyük. Uyuşturucunun nereden geldiğini biliyoruz. Nerede gemilerin değiştirildiğini biliyoruz. Hangi limanlara getirildiğini biliyoruz. O baronların adını biliyoruz. Ne kadar uyuşturucunun Türkiye'de, ne kadarının da Türkiye üzerinden Avrupa'ya gittiğini biliyoruz. Kim biliyor? CHP biliyor. Ama devletin bütün duyarlı organları biliyor. Ama siyasi otorite onlara mahkum. Paralarına mahkum. Çünkü istediği kişiyi satın alabiliyor. Parayla satın alınmayacak adamların Cumhuriyet Halk Partisi'nde olması lazım. Bir daha ifade edeyim. Parayla, pulla, rüşvetle satın alınmayacak adamların Cumhuriyet Halk Partisi'nde olması lazım. Bizim görevimiz budur. Biz bunu yapacağız. İster uyuşturucu baronu olsun, ister bakan olsun, ister milletvekili olsun, kim olursa olsun. Hesabını sormazsam bana da Kılıçdaroğlu demesinler. Biz Cumhuriyet Halk Partisi olarak yargı bağımsızlığı olmazsa olmaz diyoruz. Yargı bağımsızlığı olmazsa olmaz. Tek adam rejiminde demokrasi olmaz.

KILIÇDAROĞLU'NDAN MİLLETVEKİLLERİNE SAHTE OY TEPKİSİ

Tek adam rejimiyle mücadele eden Kılıçdaroğlu'dur. Hiç kimse unutmasın. Tek adam rejimi olmaz. Yürümez. Devleti, koca devleti bir kişiye teslim edemezsiniz. Parlamentonun güçlü olması lazım. Güçlü bir parlamentoya ihtiyacımız var. Bu Meclis, Mustafa Kemal Atatürk'e Başkomutanlık yetkisini sınırlı süreyle vermiş. Süre tamamlandığında bir daha yetki istemiyor. 600 milletvekilliğinden söz etmiyorum. İşi gücü olmayan 600 milletvekilliğinden söz etmiyorum. Bu ay Meclis'te oylama yapılıyor. 74 milletvekili AK Parti'den, milletvekili yok ama onlara sahte oy pusulası götürdüler. 74 milletvekili... Kendisi nerede? Ya bir kahvede, ya başka bir yerde, ya Ankara dışında. Ama hem Meclis'te görünüyor hem de bunun için olumlu oy kullanıyor. Sahtekarlığın dik alası. O sahtekarlığın dik alasıyla mücadele edeceğiz. Meclis Başkanına söyledim. Televizyonda da söyledim. Sen onurlu bir Meclis Başkanıysan o 74 kişiye hesap sorarsın. Hesap sormuyorsan sen de aynı yolun yolcususun. Kim hesabı soracak? Cumhuriyet Halk Partisi soracak. Sahtekarlık yapan bir milletvekilinden bu memlekete hayır mı gelir ya? Hayır mı gelir ya? AK Partili kardeşlerime de sesleniyorum. Diğer kardeşlerime de sesleniyorum. Sahtekarlık yapanlara oy vermeyin. Onların size bir faydası olmaz. Onların memlekete de faydası olmaz. Onurlu insan, yiğit insan, temiz insan, düzgün insan sahtekarlık yapmaz. Niye sahtekarlık yapıyor? Hangi gerekçeyle sahtekarlık yapıyor? Bunlarla mücadele edeceğiz. Kim? Cumhuriyet Halk Partisi mücadele edecek. Atatürk'ün partisi mücadele edecek.

"HALKIN GÜNDEMİNE DÖNMELİYİZ"

Dolayısıyla biz tek adam rejimini de değiştireceğiz. İnşallah göreceksiniz, değiştireceğiz. Bu ülkeye gerçek anlamda demokrasiyi getireceğiz. Gerçek anlamda. Türkiye gündeminden son 2,5 yıldır koptuk. Türkiye gündeminden, halkın gündeminden koptuk. Halkın gündemiyle siyasetin gündemi farklı olur. Bizim gündemimiz halkın gündemi. Bizim kavgamız ekmek kavgasıdır. Bizim kavgamız ahlak kavgasıdır. Bizim kavgamız devlette liyakat kavgasıdır. Bizim kavgamız iş bulamayan üniversite mezununa iş bulma kavgasıdır. Bizim kavgamız helal lokmanın, helal sofranın her evde kurulması kavgasıdır. Bizim kavgamız budur. Biz siyasetten başka bir şey istemiyoruz. Zenginleşme gibi bir niyetimiz yok. Çok şükür öyle bir niyetimiz de yok. Dünyada hiç kimse bugün sahip olduğu mal varlığının gerçek sahibi değil. Hepimiz faniyiz, hepimiz faniyiz. Önemli olan nedir? Geride hoş bir seda bırakmak. Bu ahlak demek. Bu erdem demek. Her gittiğiniz yerde bunları konuşacaksınız. Yok bu oldu, yok şöyle oldu... Bunları bırakın kardeşim. Türkiye'nin gerçek gündemine dönün kardeşim. Türkiye'nin gerçek gündemine dönün. Ona bakın kardeşim. Çocuğu işsiz, uyuşturucu belası, tefeciler, kumarhaneler... Ya Türkiye'yi kumarhaneye çevirdiler. Türkiye bütün bunları aşma kapasitesine sahip.

Bunları gerçekleştirecek olan partinin adı Cumhuriyet Halk Partisidir. Çünkü Cumhuriyet Halk Partisi, halkın partisi. Çünkü Cumhuriyet Halk Partisi geleceğin partisi. Dünyada 100 yılı aşkın süredir ayakta kalan 4-5 partiden birisi de Cumhuriyet Halk Partisi. Şerefli bir partidir. Onurlu bir partidir. Kirlenmemiş bir partidir. Arınmak zorunda olan bir partidir. Neyse, çok şükür o da büyük ölçüde gerçekleşti. Biz bunları yapmak zorundayız. Ahlaklı, erdemli insanların partisiyiz. Biz bunları yapmak zorundayız."

Nisan 2022'den bu yana Bakırköy Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutulan ve 18'er yıl hapis cezası verilen Mater ile Özerden, İzmir Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'na sevk edildi. Sevkin gerekçesinin açıklanmadığı, aileler ile avukatlara yeterli bilgi verilmediği belirtildi.

Silivri'de görülen İBB davasında tutuklu Melih Gecek, Serdal Taşkın, Necati Özkan ve Fatih Keleş de Marmara Cezaevi'nden yeniden Kandıra'ya gönderildi. Avukatları, tutukluların 16 Ağustos'taki duruşma için kısa süre sonra yeniden Silivri'ye getirilecek olmasına tepki gösterdi.

Avukatlar sevklerin aile görüşlerini ve cezaevindeki düzeni bozduğunu, sık cezaevi değişikliğinin yolculuk ve yeniden yerleşme nedeniyle ağır sonuçlar doğurduğunu söyledi. Tutuklu Beylikdüzü Belediye Başkanı Mehmet Murat Çalık'ın Kandıra'ya sevkine ise cezaevi reviri onay vermedi.

Son örnekler, sevk kararlarında kapasitenin rolü ile bu kararların mahpusların temel hakları üzerindeki etkisini tartışmaya açtı.

Sevklerin boyutu bilinmiyor

Türkiye'de cezaevleri arasındaki sevklerin sayısını, gerekçelerini ve hangi kurumlar arasında gerçekleştirildiğini düzenli gösteren kamuya açık veri bulunmuyor. Bu nedenle son dönemde sevklerde artış olup olmadığını kesin rakamlarla ortaya koymak mümkün değil.

Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) Savunuculuk Koordinatörü Melis Gebeş, buna karşılık son yıllarda ağırlaşan aşırı kalabalıklaşmanın sevkler üzerindeki etkisinin daha görünür hale geldiğini belirtiyor.

Kapasite baskısı iki yönde işliyor. Mahpuslar yoğunluğu dengelemek amacıyla kendi talepleri dışında başka cezaevlerine gönderilebiliyor. Buna karşılık ailesine, avukatına ya da tedavisini sürdürdüğü sağlık kuruluşuna daha yakın bir cezaevine nakledilmek isteyenlerin talepleri, kapasite veya uygun yer bulunmaması gerekçesiyle reddedilebiliyor.

Böylece aşırı kalabalıklaşma hem zorunlu sevklerin hem de talep edilen sevklerin karşılanamamasının önemli nedenlerinden biri hâline geliyor.

Gebeş, temel sorunun yalnızca kapasite olmadığını, sevk kararlarının gerekçelerinin her zaman açık biçimde ortaya konulmadığını söylüyor. Aile bağları, avukata erişim, sağlık durumu ve devam eden tedavi üzerindeki etkilerin de yeterince değerlendirilmediğini belirtiyor

"Kapasiteyi dengeleme ihtiyacı, sevk kararlarında tek başına belirleyici bir gerekçeye dönüşmemeli."

Her sevkte işlemin neden gerekli olduğu, neden belirli bir cezaevinin seçildiği ve mahpusun haklarını daha az sınırlayacak bir alternatif bulunup bulunmadığının somut biçimde değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Gebeş, aksi durumda aile hayatına saygı, savunma ve sağlık haklarının gereksiz ve orantısız biçimde sınırlandırılabildiğini söylüyor.

Cezaevlerinde kapasite 123 bin kişi aşıldı

CİSST'in Temmuz 2026 verilerine göre Türkiye'deki 402 cezaevinin toplam kapasitesi 304 bin 278 kişi. Buna karşılık cezaevlerinde 427 bin 525 mahpus tutuluyor. Mahpus sayısı resmi kapasiteyi 123 bin 247 kişi, başka bir ifadeyle yaklaşık yüzde 40 aşıyor.

Mahpusların 307 bin 637'si kapalı, 119 bin 888'i açık cezaevlerinde bulunuyor. Toplam nüfusun 363 bin 620'sini hükümlüler, 63 bin 905'ini ise tutuklular oluşturuyor.

Cezaevlerinde ayrıca 14 bin 276 yabancı, 476 engelli ve 6 bin 195 ileri yaşta mahpus bulunuyor. Toplam 20 bin 803 kadın mahpusun yanında 0-6 yaş arasında 883 çocuk anneleriyle birlikte cezaevinde yaşıyor.

Türkiye Avrupa'da ilk sırada

Avrupa Konseyi ile Lozan Üniversitesi tarafından hazırlanan SPACE I 2025 raporu da Türkiye’deki cezaevi nüfusunun Avrupa ölçeğindeki görünümünü ortaya koyuyor.

31 Ocak 2025 itibarıyla Türkiye, her 100 bin kişiye düşen 458,1 mahpusla Avrupa Konseyi ülkeleri arasında ilk sırada yer alıyor. Avrupa ortalaması ise 127.

Türkiye'de 2015 yılında her 100 bin kişiye 223,3 mahpus düşerken bu sayı 2025'te 458,1'e yükseliyor. Böylece hapsedilme oranı son on yılda yüzde 105'in üzerinde artıyor.

Rapora göre Türkiye'de her 100 kişilik resmi kapasiteye 130,9 mahpus düşüyor. Avrupa ortalaması ise 86. SPACE metodolojisinde yüzde 110'un üzerindeki oranlar ciddi aşırı kalabalık olarak değerlendiriliyor. Türkiye'nin rapora sunduğu açıklamada kapasite aşımının ek yatak ve ranzalarla yönetildiği belirtiliyor.

Türkiye ayrıca cezaevlerine giriş sayısında da Avrupa'nın ilk sırasında yer alıyor. Ocak 2024 ile Ocak 2025 arasında cezaevlerine 457 bin 175 kişi girdi, aynı dönemde 345 bin 89 kişi tahliye edildi. Personel başına düşen mahpus sayısında da Türkiye 4,6 ile Avrupa ortalaması olan 1,7'nin oldukça üzerinde bulunuyor.

Kapasite sorunu Meclis gündeminde

Cezaevlerindeki kapasite sorunu, son aylarda TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmelerde de farklı muhalefet partileri tarafından gündeme getirildi.

16 Temmuz 2026'da 10'uncu Yargı Paketi'nin görüşmeleri sırasında Yeni Yol Grubu adına konuşan İzmir Milletvekili Mustafa Bilici, cezaevlerindeki aşırı doluluğun yalnızca idari bir sorun olmadığını, insan onurunu da ilgilendirdiğini söyledi. Pakette yer alan infaz düzenlemelerinin infazdaki eşitsizliklere, hasta mahpusların durumuna, uzun tutukluluk uygulamalarına ve makul süreyi aşan yargılamalara kalıcı çözüm getirmediğini savundu.

Daha önce CHP adına söz alan Aydın Milletvekili Süleyman Bülbül de cezaevlerindeki aşırı doluluğun insan onuruyla bağdaşmayan koşullar yarattığını belirterek kapasite sorununun çözülmesi çağrısında bulunmuştu.

Sevk aile, savunma ve sağlık haklarını etkiliyor

Melis Gebeş, ”Sevk, bir mahpusun yalnızca bulunduğu hapishanenin değişmesi anlamına gelmiyor. Aynı zamanda kurduğu sınırlı sosyal çevrenin, aile ve avukat ilişkilerinin, sağlık hizmetlerine erişim düzeninin ve hapishane içerisindeki günlük yaşamının önemli ölçüde yeniden şekillenmesi demek” diyor.

Mahpus yüzlerce kilometre uzağa gönderildiğinde yol ve konaklama giderleri nedeniyle aile görüşleri seyrekleşebiliyor, bazı durumlarda ise fiilen imkansız hâle geliyor.

Gebeş, bu durumun özellikle maddi imkanları sınırlı aileleri, yaşlı veya engelli yakınları bulunan mahpusları ve çocuklarıyla düzenli ilişki kurmaya çalışan ebeveynleri daha ağır etkilediğini belirtiyor. Anayasa Mahkemesinin de kamu makamlarına mahpusların aile bağlarını koruyacak tedbirleri alma yükümlülüğü yüklediğini hatırlatıyor.

Başka bir ile sevk, yüz yüze avukat görüşmelerini güçleştirirken savunmaya erişimi ve dosya takibini de zorlaştırıyor. Devam eden davalarda belge paylaşımı ve düzenli görüşmeler aksayabiliyor.

Sevkler sağlık hizmetlerine erişim açısından da önemli sonuçlar doğuruyor. Devam eden tedaviler kesintiye uğrayabiliyor, sağlık kayıtları ve ilaç bilgilerinin aktarılmasında gecikmeler yaşanabiliyor, yeni hastanelerden yeniden randevu alınması gerekebiliyor. Gebeş, bu kesintilerin özellikle kronik hastalığı, engeli veya düzenli tedavi ihtiyacı bulunan mahpuslar açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini söylüyor.

Yeni cezaevinde oda düzenine, kantin sistemine, telefon ve görüş günlerine, güvenlik uygulamalarına yeniden uyum sağlamak gerekiyor. Bu süreç özellikle kısa aralıklarla yapılan sevklerde mahpuslar açısından ek belirsizlik yaratabiliyor. Eşyaların, kişisel hesaptaki paranın, mektup ve kitapların aktarılmasında da gecikmeler yaşanabiliyor.

Gebeş bu nedenle sevklerin yalnızca idari bir işlem olarak değerlendirilemeyeceğini, hak kayıplarını azaltacak tedbirlerin sevkten önce ve sonra etkili biçimde uygulanması gerektiğini belirtiyor.

Aşırı kalabalık bütün sistemi zorluyor

"Hapishanelerde aşırı kalabalıklaşma yalnızca yatacak yer bulunamaması meselesi değildir. Sağlık hizmetlerinden hijyene, mahremiyetten güvenliğe, sosyal faaliyetlerden personelin çalışma koşullarına kadar hapishanedeki bütün alanları etkileyen yapısal bir sorundur."

Gebeş, kapasitenin aşıldığı cezaevlerinde mahpusların yerde veya dönüşümlü yatabildiğini, temel eşyaları ortak kullanmak zorunda kaldığını belirtiyor. Kalabalık kişisel yaşam alanını daraltırken havalandırma, ısınma, temizlik, tuvalet ve banyoya erişimi zorlaştırıyor. Bulaşıcı hastalık riski, gürültü, uykusuzluk ve kişiler arasındaki gerilim de artıyor.

Anayasa Mahkemesi, çok kişilik koğuşlarda mahpus başına düşen yaşam alanını, insan onuruna uygun tutulma koşullarının değerlendirilmesinde temel ölçütlerden biri olarak kabul ediyor.

Mahpus sayısı artarken doktor, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, infaz ve koruma memuru, araç ve jandarma kapasitesi aynı oranda artmadığında muayene, tedavi ve hastane sevkleri gecikiyor. Eğitim, spor, atölye ve sosyal faaliyetlerden yararlanabilen kişi sayısı azalıyor. Gebeş, aşırı kalabalıklaşmanın mevcut hak sorunlarını derinleştirdiğini söylüyor.

Yeni cezaevleri neden yetmiyor?

Gebeş'e göre sorunun temel nedeni, mahpus nüfusunun yeni oluşturulan kapasiteden daha hızlı artması. Ceza infaz sistemine giren kişi sayısı ve insanların cezaevinde kalma süreleri arttığı için yeni açılan cezaevleri kısa sürede doluyor.

Bu tablonun arkasında tutuklamaya istisnai bir tedbir yerine daha yaygın başvurulması, kısa süreli hapis cezalarına alternatif yaptırımların yeterince kullanılmaması, infaz sürelerini uzatan düzenlemeler ile koşullu salıverme ve denetimli serbestlik uygulamalarındaki değişiklikler bulunuyor. Uzun yargılama süreçleri ile sağlık durumu veya ileri yaşı nedeniyle infazı ertelenebilecek bazı kişilerin cezaevinde tutulmaya devam etmesi de tabloyu ağırlaştırıyor.

Yeni cezaevleri aynı zamanda daha fazla personel, sağlık, ulaşım ve kamu hizmeti kapasitesi gerektiriyor.

"Kapasiteyi artırmaya dayalı yaklaşım, aşırı kalabalıklaşmayı ortadan kaldırmak yerine çoğu zaman mevcut sistemi büyüten bir döngü yaratıyor."

Gebeş'e göre özgürlükten yoksun bırakmaya hangi koşullarda başvurulduğu ve insanların sistemde ne kadar kaldığı değişmedikçe yeni cezaevleri kalıcı çözüm sağlamıyor.

Kalıcı çözüm ne?

Gebeş, yeni cezaevlerinin çok ağır fiziksel koşulların bulunduğu bazı yerlerde geçici rahatlama sağlayabileceğini ancak kalıcı çözümün ceza ve infaz politikalarının insan hakları standartları doğrultusunda yeniden ele alınması olduğunu söylüyor.

Tutuklamanın gerçekten istisnai uygulanması, somut kaçma veya delil karartma riski bulunmadığında adli kontrol gibi daha hafif tedbirlere öncelik verilmesi gerektiğini söylüyor. Tutukluluğun devamına ilişkin kararların kalıp ifadelerle değil, kişinin koşulları değerlendirilerek gerekçelendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Ağır hasta, engelli ve ileri yaştaki mahpusların durumlarının bağımsız ve düzenli değerlendirilmesi gerektiğini belirten Gebeş, cezaevinde yaşamını tek başına sürdüremeyen veya tedavisi cezaevi koşullarında sağlanamayan kişilerin cezalarının ertelenmesini ya da alternatif yöntemlerle infazını savunuyor.

Gebeş ayrıca sevklerin, cezaevlerindeki doluluk oranlarının ve mahpus başına düşen yaşam alanının düzenli olarak kamuoyuna açıklanmasını istiyor. Sevk kararlarında aileye ve avukata yakınlığın, sağlık hizmetlerinin devamlılığının ve mahpusun kişisel koşullarının dikkate alınması gerektiğini, uzak bir cezaevine sevkin ise son çare olması gerektiğini belirtiyor.